Na jaren

Ik ben een bewonderaar. Altijd geweest. Daarom herlees ik Vestdijk van tijd tot tijd. Niet alles, maar mondjesmaat. Ik besloot nu Zo de ouden zongen weer ter hand te nemen. Het stamt uit 1965 en dat is vermoedelijk het jaar waarin ik het voor het eerst las, 56 jaar geleden. Ik wist er niets meer van. Ook bij het lezen kwam het niet terug. Ik las een nieuw boek. Het gaat over een jongen die een haat opvat tegen de familie van een aannemer die zijn vader beduveld heeft, en daar zodanig door gefascineerd wordt dat hij het aanlegt met twee meisjes uit die familie. In 1965 kon je blijkbaar niet openlijk over sex schrijven (van wanneer is Jan Cremer?), maar Vestdijk weet de sexuele uitspattingen waarin Roel zich begeeft zodanig te suggereren dat de lezer niets te kort komt. Ik geloof dat er aan lichamelijkheden alleen éen keer het woord 'sperma' genoemd wordt. Een boeiend gegeven, uitgewerkt in dikwijls ironisch proza, dat tot in de fijnste vertakkingen van Roel Starmans' overwegingen kruipt. Heel knap, maar vermoeiend. Je zou willen dat SV wat directer schreef. Al die omwegen, ook al zijn ze vaak vermakelijk, leiden af van het hoofdthema. Dit is een late Vestdijk, hij overleed in 1971, en hij toont aan hoe gemakkelijk de meester schreef, maar de grote werken had hij achter de rug: De koperen tuin, De verminkte Apollo, De vuuraanbidders, Terug tot Ina Damman, Ierse nachten, De kelner en de levenden, De vijf roeiers, Het glinsterend pantser, De ziener, De held van Temesa. Na 1962 was het eigenlijk gedaan, al zijn er nog best briljante fragmenten aan te wijzen. Maar het is genoeg, toch? Uit de losse pols noemde ik tien superieure boeken. Wie doet hem dat na? Hermans éen of twee, Mulisch drie of vier, Reve éen. Vestdijk blijft de grootste. Ja, ik weet het, over smaak valt te twisten.