Is deze ontwikkeling de voorbode voor Nederland?

Namens de club van Echte Lezers mocht ik het boek ‘Waanzin’ van Margaret Ann “Lionel” Shriver lezen in ruil voor een recensie. Ik werd getriggerd door de achterflap, waarin wordt verteld dat er in Amerika een verontrustend en realistische beweging is gestart. Er mag niet meer beoordeeld of gepraat worden over verschillen in menselijke intelligentie. Toetsen worden niet meer afgenomen, cijfers worden niet meer gegeven. De woorden, dom, stom en soortgelijke woorden zijn verboden in welke vorm dan ook. Of je nu wel of niet leert doet er niet toe, je diploma krijg je toch wel. Maar daar wordt toch niet naar gevraagd. Pearson Converse ontvluchtte als zestienjarige haar ouderlijk huis, zij kon zich niet meer vinden in de strenge leer van de Jehova’s Getuigen. De ouders van haar vriendin Emory Ruth nemen haar in huis. Eindelijk kan zij zich ontwikkelen. Als het verhaal begint is zijn docent Engels aan de Voltaire Universiteit. Zij kan zich hier niet vinden en heeft erg veel moeite om niet op deze ‘waanzin’ te reageren. Met heel veel woorden die ik moest opzoeken schetst Shriver het beeld dat in Nederland ook een schrikbeeld is. De staat van het huidige onderwijs is schrikbarend, steeds meer jongeren zijn laaggeletterd en begrijpen een doorsnee tekst niet meer. Het lijkt zo mooi, normen bijstellen als er te weinig leerlingen slagen, geen of minder toetsen afnemen, toelatingseisen afschaffen en leerlingen steeds meer ontzien. En zo ontstaat de Geestelijke Gelijkwaardigheid. Deze denkwijze wordt door Emory omarmt, maar door Pearson verafschuwt. Het duurt lang, maar dan komen ze lijnrecht tegenover elkaar te staan. ‘Waanzin’ is bij vlagen meesterlijk en humoristisch, maar soms ook angstaanjagend, er zit zeker een grond van waarheid in haar verhaal. Toch sprak het in het algemeen mijn niet aan, voor mij had de roman een erg hoog literair gehalte met geregeld zoveel ingewikkelde woorden op één bladzijde, dat ik die bladzijde soms wel drie keer moest lezen om te begrijpen wat er nu eigenlijk bedoeld werd. Voor mij mag een boek best wel moeilijk of ingewikkeld zijn, maar zo koketteren met je kennis van moeilijke woorden vind ik een minachting naar je lezers. Alhoewel ik ook wel begrijp dat het gebruik hiervan als een zeker cynisme gezien moet worden. Shriver is vooral bekend van ‘We moeten het even over Kevin hebben’ dat werd onderscheiden met de Orange Prize (2005) en in 2012 werd verfilmd. In haar werk stelt zij zich doorgaans maatschappijkritisch op. Niet zelden hebben dogma’s een functie in haar verhalen. Shriver zelf groeide op in een streng religieuze omgeving.