“Het is zaak iemand te worden, bleef hij herhalen”

Krimp - Justine le Clercq - Podium, 2017 Alles is buiten proporties in dit boek. • De cover. Wanstaltig lelijk. Een kindertekening van een zittend meisje met een mes in haar hand van plan daarmee te steken. In haar eigen hand? Een enorm groot monsterlijk hoofd met vertwijfelde, vragende, verdrietige ogen. Ze kijken naar iets of iemand. Het is een zwart-wit potloodtekening met één kleur in waterverf toegevoegd. De zonnebril op het enorme voorhoofd en de superkleine schattige pumps zijn roze ingekleurd. Elke verhouding tussen hoofd en de rest van het lichaam is zoek en grotesk. De achtergrond is zwart ingetekend. Het lichaam krimpt…naarmate de wrok zich ophoogt in het hoofd. • Het verhaal. 152 bladzijden. Te erg om waar te zijn. Maar toch niet helemaal fictie volgens de achterflapinformatie. Voor een groot deel zelfs autobiografisch. Er zijn weinig lichtpunten. Om depressief van te worden. Het gedicht van Mustafa Stitou voorin kondigt al veel geweld aan. Zelfs de duivel grient… De duivel die zich aan het eind ook weer laat zien en de hoofdpersoon toespreekt wanneer zij wanhopig is. • Het is het verhaal van Lina en haar criminele vriend Rick. Een soort Bonnie en Clyde verhaal. Lina groeit op bij haar vader die een goedlopend Frans restaurant heeft in Den Haag. Zonder moeder. En zonder liefde. Op haar vijftiende verjaardag moet ze op kamers gaan wonen en het zelf zien te rooien in haar leven, vindt haar vader die daarbij diverse historische grootheden in herinnering brengt die dat ook konden. Karel de Vijfde bijvoorbeeld. Napoleon was ook een van zijn favorieten. Papa betaalt wel de huur e.d., zodat hem niets te verwijten valt. Lina redt het niet en al snel wordt ze in bescherming genomen door de tien jaar oudere Rick. Hij noemt haar: “Mijn meisje”. Hij stelt haar voor samen te gaan wonen, maar Rick woont niet op kamers, maar in hotels en heeft dubieuze vrienden (Skippy, Ome Cor Scheffer) en dubieuze klusjes. Rick wordt ingerekend en moet enkele jaren de bajes in. Lina krijgt een tweede kans om wat van haar leven te maken. Dat lukt min of meer. Maar de schuld blijft knagen. “Ik liet je zitten. Dat is wat ik deed. Dat is wat ik ben”. Ze heeft Rick één keer opgezocht in de bajes. Rick stuurde wel kaarten naar haar. • Maar het is in eerste instantie natuurlijk het verhaal van Lina en haar inmiddels bijna tachtigjarige vader, Hugo Hersenvoort, Door de stamgasten wordt Lina gevraagd assistentie te verlenen voor het feest dat zij voor hem organiseren. Het momentum om ook haar leven weer eens kritisch te bekijken. Het begin van “KRIMP”. Lina is nu “een gangbare vrouw van in de dertig, met een keurige baan, met een beige colbert, met wat poeder op de neus. Er waren geen restanten van het verleden aan mijn lichaam, aan mijn gezicht blijven hangen (…) en in dat vorige leven was er nog geen internet”. Maar het is toch misgegaan en het gaat weer mis. “Mijn vader, mijn pappie, mijn enige familielid (…)” De vader die haar af en toe “Konijntje” noemt. Door vele flarden van herinneringen, onsamenhangend, van de hak op de tak, heen en weer springend in de tijd, komt de lezer wat meer te weten over hun leven samen en apart. Het vleesmes, 21 cm, van de cover is al vroeg aanwezig. Meehelpen in de keuken van het restaurant en bij het alleen thuis zijn, biedt het veiligheid. Haar vader is nooit blij over haar. Hij gedoogt haar. Lina is heel alleen. Ze wil zo graag dat hij haar ziet. Maar dat gebeurt in haar ogen niet. Haar gevoelens slaan om. Daarbij komt dat haar schuldgevoel over Rick die ze in de steek heeft gelaten ook haar leven steeds meer beheerst. Geen wraak, maar wrok. WROK. Lina wordt helemaal overgenomen door wrok. Het is niet meer te stuiten. Onafwendbaar. Ze moet een daad stellen. Oorzaak – gevolg. De hulpverlening laat het ook afweten. Kalmeringstabletten, slaaptabletten, angstremmers. De huisarts die doorverwijst naar een speciaal spreekuur...Tja… Een mooi beeld is het visioen van de duivel die aan het eind naar haar kijkt en met haar praat door middel van het refrein van de ballad van The Rolling Stones “Sympathie for the Devil“ - « Pleased to meet you. Hope you guess my name » • Een paar mooie citaten : “Papa geniet van het leven. Door wie of door wat ? Waarom nooit door mij ? “ “Ik heb papa nooit kunnen ontroeren. Als liefde bestaat, dan lijkt ontroering mij een essentieel onderdeel. “ “Het uitgedroogd snakken naar zijn armen. “Het is zaak iemand te worden, bleef hij herhalen”. “Het is de loop der dingen. (…) De anderen zullen het allemaal weten, en ik zal iemand zijn”, zegt Lina aan het eind. De cirkel is rond. Het verhaal is verteld. Er blijven wel veel vragen, losse eindjes. De schrijfstijl met korte hoofdstukken, korte zinnen, soms wel mooie pareltjes, is vermoedelijk bewust vaag gehouden. Wreedheden en grove woorden worden niet geschuwd. Steeds meer blanco ’s in de bladspiegel naarmate het einde in zicht is. Overigens een schrijfstijl die wel hoort bij dit verhaal en de vertwijfeling van de hoofdpersoon. Maar, een manier van schrijven die mij niet zo bekoort. Drie sterren. Zeist, 20 september 2020 Wil