Lezersrecensie
Eenhoorns bestaan niet meer
2 jan 2023
"Unicorn! Unicorn!" wie kleine meisjes in de omgeving heeft, hoort het woord vaak. Het heeft vele betekenissen: de wezens zelf natuurlijk, maar ook alles wat pastelkleurig met glitters is, is unicorn. Unicorn staat gelijk lief, schattig, vrolijk. Alles wat een klein meisje zich wenst. Unicorn, niet eenhoorn. Dat woord kennen ze niet.
Mensen van een zekere generatie denken aan iets anders bij het horen van: "Unicorn! Unicorn!" Een wijndrinkend skelet. Een rafelige koning die uitkijkt over de zee. Een rode stier. Een droevig sprookje, in kinderogen zowel ongrijpbaar als fascinerend. De laatste eenhoorn.
Peter S. Beagle schreef De laatste eenhoorn in 1968 en de animatiefilm verscheen in 1980. Het was het einde van een tijdperk. Slechts enkele jaren later zouden producten als My Little Pony het beeld dat mensen van eenhoorns hebben definitief veranderen. De eenhoorn van Beagle is nog hoe ze ooit waren: mythische wezens, dodelijke symbolen van genezing en onsterfelijkheid.
Zijn eenhoorn leeft alleen, in de aangename eeuwigheid van haar woud, tot ze leert dat ze de laatste is. Tegen al haar instincten in besluit ze op zoek te gaan naar soortgenoten. Ze trekt langs velden en dorpen, maar mensen zien niet meer wat ze is. Slechts enkelen - een heks geobseerd met onsterfelijkheid, een tovenaar vervloekt met talent en de kokkin van een groep rovers die alleen in hun eigen verhalen nobel en rechtvaardig zijn - herkennen haar ware aard. De eerste neemt haar gevangen, de andere twee helpen haar haar queeste voltooien.
De laatste eenhoorn is namelijk een queeste, zoals veel geliefde verhalen dat zijn, maar het is ook veel meer dan dat. Het is een verhaal over onsterfelijkheid en sterfelijkheid. Over nalatenschap, mythe en leugen. Over eenzaamheid, verlies en spijt. De heks neemt de eenhoorn gevangen en zet haar een nephoorn op het hoofd, want dat is de enige manier om het publiek van haar circus te overtuigen dat ze echt is. Haar hele verzameling circusbeesten bestaat uit goedkope illusies, op een harpij en de eenhoorn na. Ze speelt met vuur en weet dat dit ooit haar dood zal worden, maar haar logica is: door zichzelf in de herinneringen van een onsterfelijkheid wezen te branden, wordt ook zijzelf onsterfelijk. 'Memento mori', lijkt Beagle in de oren van zijn personages te fluisteren.
De thematiek is zwaar, maar Beatles woorden dansen; hebben geen gewicht nodig om gewichtig te zijn. Humor wordt niet geweerd maar omarmd. het boek staat vol met zinnen die je hardop wil lezen, wil herinnering, wil delen. Eenhoorns zoals ze waren bestaan niet meer, maar dankzij Beagles proza leven ze voort.