“Voelen jullie je slaaf?”

Dat is wat Cora vroeg aan Martin en Ethel toen ze zich verschuilde voor de slavenjagers die haar elk moment in de greep konden nemen. De ondergrondse spoorweg is een historische roman, geschreven door de auteur Colson Whitehead, waarmee hij genomineerd werd voor de Pulitzerprijs. Het boek brengt je aan de hand van een prachtig verhaal doorheen een stukje geschiedenis van de Verenigde Staten dat we zeker nooit mogen en zullen vergeten. Het verhaal begint op de gigantische katoenplantage, waar enorm veel (zwarte) slaven werken voor de befaamde Randall in Georgia. Cora was er daar eentje van, en niet zomaar eentje want zij speelt de hoofdrol in dit verhaal. Ze zit hier al zo lang als ze zich kan herinneren, zelf haar moeder (Mabel) en grootmoeder (Ajarry) hebben nog op deze velden hun werk verricht. Door het verhaal heen leren we ook een paar andere karakters van in het boek kennen (zoals bv. Jockey, Moses, Alice, Caesar, Lovey…) Op een begeven moment sterft heer Randall en wordt de plantage overgedragen aan zijn twee zonen (Terrance en James) waarvan James de baas wordt van het stukje waar Cora te werk is. Na een aantal jaar wordt James ziek, sterft uiteindelijk ook en neemt zijn, veel ergere, broer Terrance zijn deel over. Het leven op de plantage is nu nog erger geworden waardoor de moedige slaaf Caesar beslist te ontsnappen omdat hij had gehoord van een geheime, ondergrondse spoorweg die hen snel naar een andere staat zou brengen en vraagt Cora mee. Ze doen dit ook maar nemen op de laatste moment Lovey (ongepland) mee. Op de plantage hebben ze dit al snel door en sturen ze mensen om hen terug te halen. Tijdens hun vlucht raken ze Lovey kwijt en helpt een kennis van Caesar (Fletcher) hen om aan de ondergrondse spoorweg te komen en nemen de eerste trein naar South-Carolina. In het station van South-Carolina ontmoeten ze Sam die hen op weg helpt een “vrij” leven te lijden in hun nieuwe staat. Cora en Caesar krijgen er beide een nieuwe identiteit, een job en een dak boven hun hoofd. Al heel snel blijkt het “goede” South-Carolina toch een bedreiging te zijn omdat de slavenjager Ridgeway, die gestuurd is door Terrance Randall, hen op de voeten ligt. Cora kan ontsnappen via de ondergrondse spoorweg maar Caesar wordt gepakt dus moet ze haar reis naar North-Carolina alleen verderzetten. Als ze aangekomen is in het station is de stationverantwoordelijke Martin verbaasd dat er iemand aankwam omdat de trein normaal niet meer mocht gebruikt worden. Martin helpt haar op weg maar ze zijn heel voorzichtig want in North-Carolina kunnen ze slaven niet echt meer appreciëren. Cora moet daarom voor een heel lange tijd schuilen in Martin’s en Ethel’s (Martin’s vrouw) zolderkamertje. Uiteindelijk wordt Cora verraden door de Ierse huismeid, Fiona. Cora wordt opgepakt en meegenomen door Ridgeway en Martin en Ethel worden geliquideerd. Ze zijn nu onderweg naar de plantage van Randall om Cora terug te brengen maar moeten eerst nog een mede-gevangene afzetten in Tennessee. Nadat Ridgeway uiteindelijk uit frustratie de slaaf doodschoot kon Cora, met behulp van een paar ex-slaven, ontsnappen naar een boerderij in Indiana. Na verraad van één van de andere slaven wordt ze terug opgepakt door Ridgeway. Of Cora ooit nog vrij zal zijn laat ik over aan de volgende lezer. Wat vind ik nu persoonlijk van het boek? Bangelijk. Ik ben normaal niet echt een lezer, ik zou in mijn vrije tijd nooit een boek vastnemen maar dit boek heeft mijn mening hierover echt veranderd. Het was echt een leuke ervaring om mee in het verhaal van Cora te duiken en het mee te beleven. Het verhaal geeft je niet alleen een boeiend verhaal mee maar ook een stukje van de geschiedenis en dat vind ik heel mooi dat Whitehead dat voor elkaar heeft gekregen. Je maakt een soort rondleiding door een aantal staten van de Verenigde Staten en krijgt daar de cultuur mee van in die tijd mee. Hoe de samenleving niet openstond voor andere culturen is verbazingwekkend om te zien en ook schokkend. Het boek doet je ook de link leggen tussen toen en nu. Doorheen het boek en de ervaringen die Cora meemaakt merk je dat er toch nog veel dingen zijn die je kan koppelen aan het heden. Het hele gebeuren van de Black Live Matters is ook nog heel actueel op dit moment. Het is echt schandalig waarom men na al die jaren nog niet iedereen alle vrijheid kan geven die ze verdienen, denk ik toch althans. Colson Whitehead heeft het boek ook op een goede manier opgebouwd. Het verhaal boeide mij echt, hij heeft mij niet verveeld. Uiteraard zijn er delen van een boek die minder interessant zijn dan andere maar ik denk dat dat wel normaal is. Bij elke zin die ik las kon ik mij zo de “scene” inbeelden en meegaan in het verhaal. Dat is prachtig als je dat als lezer voor elkaar krijgt. Het heeft mij toch wel doen inzien dat, zelfs nu nog, niet iedereen gelijke kansen krijgt en dat vind ik gewoon verschrikkelijk. Iedereen moet op dezelfde manier behandeld worden, ongeachte huidskleur of etniciteit. Whitehead heeft met dit boek de National Book Award gewonnen en dit vind ik zeker verdiend. Ik vond het een zalige leeservaring en zal zeker de volgende keer als ik een boek moet lezen, opteren voor een ander boek van hem. Whitehead is wel donkergetint dus dat maakt het verhaal waarschijnlijk wel deels objectiever maar is dat niet juist het mooie aan een Roman…?? Maar dus naar mijn mening een bangelijk boek!