Lezen op het juiste moment?

Op de MAVO, in 1979, weigerde ik het boek te lezen. Ik mocht dan wel van lezen houden maar wanneer iemand mij verteld wat ik moet lezen, ook al is dat een leerkracht, gooi ik de kop in de wind, en weiger subiet. Natuurlijk nam ik de lijst met titels in ontvangst zoals het een goede leerling betaamt maar ik deed er vervolgens niets mee. Misschien heeft het zo moeten zijn. Nadat ik zelf in 2001 in Indonesie belandde en er maar liefst 6 jaren verbleef, laat het lezen van Oeroeg vandaag een diepe indruk achter. Bestaat er zoiets als "lezen op het juiste moment"? Er mogen dan 76 jaar zitten tussen het schrijven en lezen er van, en een wereld van verschil, ingehaald door de tijd, door de geschiedenis, maar ik herken de geuren, de kleuren, de woorden uit het "Bahasa Indonesia" (waarbij ik de vernederlandste woorden verschrikkelijk vind) en in die herkenning voelt het alsof er uiteindelijk toch heel weinig veranderd is in Indonesie. De baboes zijn Indonesische pembantoes geworden, bij het uitstappen van de trein zijn er nog altijd de koelies die bedelen om je koffers te dragen, en de rijst siert nog steeds ieder bord of kom. Hella laat je in haar boek kennis maken met het Indonesie van toen, en op mildere maar niet verbloemende wijze de minachting van sommige westerlingen voor de lokale bevolking. IN het verhalen over de vriendschap tussen de twee jongens, zien we vooral hoe de verwarring groeit bij de Nederlandse vriend van Oeroeg, schijnbaar blind voor de veranderingen die er plaats vinden in zowel fysiek als mentaal opzicht bij Oeroeg. Het is het verhaal van een vriendschap die uiteindelijk geen vriendschap blijkt maar meer een codepentie. Hella is een meesterverteller, en ik kan me haar voorstellen, net als Ali gehurkt bij het vuur, vertellend over Preanger, Bandung en Sukabumi. Vandaag eet ik nasi goreng, met rendang en terong belado, en denk met bewondering aan Hella, en sta het verlangen naar Indonesie in volle overgave toe me te vervullen.