Het harde en onverbloemde verhaal van de pogingen kinderen te redden

'De crèche' is Elle van Rijns historische roman over de uitermate trieste situatie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar Joden eerst verzameld werden in de Jodenbuurt en vervolgens zich moesten melden in de Hollandsche Schouwburg, waar ze voorbereid werden op het transport naar Westerbork en daarna verder Polen of Duitsland in. Van Rijn sprak één van de verzorgsters van de crèche tegenover de Schouwburg. Op het moment dat de nood in de Schouwburg echt te hoog werd, werden kinderen naar de overkant gebracht. Dat gaf uiteindelijk verzetsgroepen kansen om kinderen te redden: onder leiding van Walter Süsskind en directeur Henriëtte de Pimentel werden lijsten vervalst en kinderen bij nacht en ontij uit de crèche geloodst. Van Rijn kiest in dit boek duidelijk voor één kant van het verhaal, waar eerder Astrid Sy, in het deels fictieve 'Noem geen namen', zowel de Joodse kant als de verzetskant uitlichtte. In beide boeken hebben ooggetuigen de hand gehad en is er ook goed geluisterd naar de minder heroïsche kant van de situatie: de twijfel, de onrust, de balans tussen eigen veiligheid en die van kinderen, liefde en relaties in die ingewikkelde tijd. Van Rijn levert een boek af dat goudeerlijk overkomt: iedereen wordt beschreven met zijn of haar goede en slechte eigenschappen. De rauwe werkelijkheid van het soms moeten marchanderen met levens van onschuldige kinderen wordt hard en onverbloemd aan de lezer verteld. De journalistieke, non-nonsense-stijl van Van Rijn, maakt dat het boek goed wegleest, dat gebeurtenissen zich in snel tempo opvolgen en dat je als lezer het boek eigenlijk niet naast je neer wilt leggen. Van Rijn geeft ons als lezer een goede kans de levens van de betrokkenen mee te leven. Soms is dat hartverscheurend, en alleen om die reden al zou dit boek door vélen gelezen moeten worden.