Voer voor nabesprekingen

Rifka en Duveke zijn twaalf en beste vriendinnen. Rifka is de baas, Duveke is haar helper, en dat vindt ze best. Iedereen wil namelijk vriendinnen zijn met de stoere Rifka, die vol ideeën zit. Dan vat Rifka het plan op haar eigen begrafenis bij te wonen door haar eigen ontvoering te ensceneren. Loyaal als altijd helpt Duveke met de uitvoering van het plan, maar voelt zich daar steeds ongemakkelijker bij. Als Rifka ‘verdwijnt’, raakt de zachtaardige Duveke verstrikt tussen haar loyaliteit aan Rifka en haar opborrelende twijfel aan het plan en hun vriendschap. Als het plan dreigt te mislukken, loopt de situatie totaal uit de hand. In korte, heldere zinnen wordt de spanning zorgvuldig opgebouwd in Zwarte zwaan. In het eerste deel, ‘Voor’, schetst Duveke – zonder het zelf zo te benoemen – een beeld van een behoorlijk toxic vriendschap, waarin Rifka haar kleineert en commandeert. Goed getimed is het moment dat Duveke iets van tegengas begint te geven, net op het moment dat we ons kunnen gaan ergeren aan haar gebrek aan ruggengraat. Goed getimed is ook dat op dat moment haar broer Olivier het verhaal overneemt in ‘Na’, en er wel degelijk een begrafenis blijkt te komen. Olivier weet niets van de toedracht, wat ons als lezers aan het boek gekluisterd houdt. Zelfs zijn puberverliefdheid staat daarbij in dienst van de intrige; Samson doet niet aan losse eindjes. In ‘Tijdens’ horen we van Rifka dan uiteindelijk wat er is voorgevallen. Daarin blijkt zij wel erg eendimensionaal ‘slecht’ en gewetenloos. Ook ligt het er wel erg dik bovenop hoe sloom, suf en dom ze Duveke vindt. Toch is dit deel met zo’n vaart geschreven dat de escalatie bijna van de pagina’s spat. En daar komt dan nog eens een onverwachte twist bovenop op de laatste pagina. Twaalfjarigen die elkaar naar het leven staan: geen boek voor tere zieltjes. ‘Ik denk dat ik iemand ben die vaker laffe dan stoere dingen doet, maar ik weet niet zeker of dit stoer of laf is. Het kan allebei,’ zegt Duveke als ze Rifka’s plan dwarsboomt. Of het einde stoer of laf is, of heel iets anders, levert in ieder geval voer op voor interessante nabesprekingen.