De macht van algoritmes

Terwijl Pr. Harari in "Sapiens" een unieke kijk geeft op het ontstaan en de ontwikkeling van onze mensensoort, gaat hij in "Homo Deus" een hele stap verder en projecteert hij in de toekomst: wat gaat er gebeuren met de homo sapiens? Blijft hij de controle houden over zijn leven, over het leven op aarde? Het antwoord van Harari is op zijn minst verbijsterend. Meer en meer blijkt de mens alleen maar een biochemisch organisme te zijn, gecontroleerd door algoritmes. Voilà: dat is het profiel van de mens. Geen ziel, geen zelfbewustzijn: dat zijn allemaal verzinsels, mythes van ons "verhalende ik". Wij creëren verhalen en geloven er ook nog in. Maar in de toekomst is de nieuwe religie, volgens Harari, het "dataïsme": het geloof in de dataflow: slimme algoritmes (die we zelf creëerden) zullen ons beter kennen dan dat wij onszelf kennen. Op dat moment gaan wij ons moeten overleveren aan deze intelligente systemen. De mens die zichzelf niet "upgrade" (door bijvoorbeeld allerlei chips te laten inplanten die het lichaam controleert), zal uitsterven als laatste "homo sapiens"... Het is erg confronterend en ja, ook shockerend eigenlijk. Je wil er toch maar best niet in geloven, en wie weet blijft het een soort SF à-la Star Trek. Maar toch...Laatst zat ik in de auto met ons gezin. We reden naar huis, terug van vakantie. Google Maps stond op, mijn vrouw volgt met de kaart. Er ontstond een hele discussie omdat wij de GPS niet wilden geloven. Het kon niet dat we die omleiding moesten volgen, het kon gewoon niet kloppen. Tot mijn oudste zoon - student informatica - zei: "Je moet Google Maps gewoon geloven, dat zijn algoritmes: dat liegt nooit!"... En het bleek natuurlijk perfect te kloppen: even de GPS volgen en we kwamen perfect op de juiste route. Ik moest meteen aan "Homo Deus" denken.. Wij leveren ons uit aan de algoritmes: zij sturen voor ons het leven. En wat als zij dus slimmer als wij worden.. (wat dus al vaak gebeurt..). De drie vragen waarmee Harari zijn lang verhaal beëindigt zijn vragen om heel goed over na te denken: 1. Zijn organismen echt alleen maar algoritmen en is het leven echt alleen maar dataverwerking? 2. Wat is waardevoller: intelligentie of bewustzijn? 3. Wat gebeurt er als de maatschappij, de politiek en het dagelijks leven als niet-bewuste, maar hyperintelligente algoritmen ons beter kennen dan we onszelf kennen? Voer voor lange discussies...