Onderwereld

Ik heb net mijn fascinatie voor Joseph Roth ontdekt bij het lezen van de fantastisch mooie uitgave van "Radetzkymars", in een vertaling van Els Snick en met mooie tekeningen van Jan Vanriet. Je wil na deze roman gewoon méér gaan lezen van deze interessante auteur. Zo kwam ik op dit boek met "portretten", chronologisch geordende cursiefjes die Roth schreef voor allerlei kranten van 1919 tot 1939. Eén van deze portretten, "Verslag uit het paradijs van Parijs" uit 1926 begint als volgt: "Het paradijs ligt in de kelder, in de diepte. Maar het is zo goed ondergebracht dat het bijna overeenkomt met mijn beeld van de zevende hemel. Het is een ondergronds paradijs. Maar het is om het even welke weg je moet nemen om er te komen. Dat denk ik soms wanneer ik een behendige daling onderneem om in de moedige vlucht omhoog te vallen..." (p. 146). Ook al gaat het hier om een beschrijving van een ondergrondse club in Parijs, toch zie ik hier veel symboliek in over wat Roth juist behartigt in zijn verhalen: het afdalen in die kelder, in de onderwereld van de maatschappij: de dronkelappen, vluchtelingen, verdrevenen, straatkinderen, oorlogsinvaliden en kreupelen... Zij spelen de hoofdrol in zijn literatuur. In hun wereld "daalt" hij af en voelt hij zich tevens in de "hemel", vindt hij als het ware "goddelijke" inspiratie. Je kan het controversieel noemen, maar Roth was toch één van die weinige schrijvers die zijn ogen open deed en zag wat er gebeurde in Duitse maatschappij van de jaren '20 en '30 ... En dat klinkt soms écht onheilspellend... Els Snick vertelt in het nawoord dat je in deze portretten eigenlijk een soort biografie van Roth kan lezen, en dat is erg interessant. Joseph Roth als observator van de wereld waarin hij rondloopt... Enkele verhalen zijn echt héél sterk, zoals "De kreupelen" of "de man in het toilet", en zeker ook "De blonde neger Guillaume" dat als een soort statement kan tellen tegen het arische gedachtengoed. Els Snick besluit: "Nu kan ik alleen maar hopen dat u, beste lezer, net zo sterk in de ban van Joseph Roth raakt als ikzelf, en dat u meer, nee alles wat hij geschreven heeft, wilt gaan lezen". En ja, bingo! Ga ik zeker doen!