Meer dan een ongemakkelijke avond

De auteur Marieke Lucas Rijneveld is in 1991 geboren in Nieuwendijk. Rijneveld groeide op in een gereformeerd boerengezin. Op negentienjarige leeftijd vertrok hij naar Utrecht, studeerde daar een jaar Nederlands aan de docentenopleiding en volgde vervolgens een opleiding aan de Schrijversvakschool In Amsterdam. In 2015 verscheen zijn debuut 'Kalfsvlies' en in 2018 zijn debuutroman 'De avond is ongemak'. Voor beide werken ontving hij nationaal en internationaal veel lof. Het vreugdeloze verhaal in 'De avond is ongemak' speelt zich af op het platteland en gaat over een gereformeerd boerengezin. Wanneer het hoofdpersonage Jas haar oudere broer Matthies verliest door een tragisch schaatsongeluk, valt haar leven langzaam uit een. Het is voor het gezin een groot verlies. De ouders kunnen het verdriet niet dragen en langzaam doven hun zielen. Jas, haar zusje Hanna en haar broer Obbe zijn op zich zelf aan gewezen. De tijden zijn moeilijk voor het gezin. En dat uit zich in wrede experimenten en gewoontes, zowel met dieren als met elkaar. Naast het verdriet spelen de strenge geloofsgemeenschap en het harde leven op de boerderij, een grote rol in het leven van Jas en haar gezin. Van padden onder haar bed tot aan uitzonderlijke experimenten met dieren. Jas doet er alles aan om haar broer terug te halen en bedenkt 'Het plan' met haar zusje Hanna, terwijl hun moeder stopt met eten en hun vader zich vooral druk maakt om de boerderij. 'De avond is ongemak' wordt bekeken vanuit Jas, een 10-jarig meisje. Ze groeit op in een streng gereformeerd boerengezin. De dood van haar broer Matthies hangt als een zware deken over het boek. Jas leefde waarschijnlijk voordat haar broer Matthies overleed, in een wereld waar de zon af en toe nog scheen, maar sinds de dood van Matthies blijft de zon onder en leeft ze in een donkere wereld waar ze zelf moet zien te overleven. Er is geen communicatie meer tussen de gezinsleden onderling en elk gezinslid zakt steeds verder weg. Rijneveld weet de gruwelijke gebeurtenissen, grauwe sfeer en de emoties onwaarschijnlijk goed te vertalen in woorden en zinnen. De gruwelijke gebeurtenissen worden verpakt in prachtige woorden en zinnen. Daarnaast staat het boek ook vol met beeldspraak en ongelooflijk veel details die worden gegeven. Ondanks de zwaarte van het verhaal, is de schrijfstijl van Rijneveld juist heel licht, makkelijk en goed in te beelden. Hij neemt de lezer ook mee in het leven van een strenggelovig gezin. Waarin hij veel teksten uit de Bijbel in het boek voorbij laat komen. Een vrolijk en liefdevol boek is 'De avond is ongemak' zeker niet, maar een knap ongemakkelijk debuut zeker wel. Het prachtige taalgebruik van Rijneveld en de beelden die daarbij worden opgeroepen zijn buitengewoon bijzonder. De beelden blijven de lezer achtervolgen, ook nadat het boek uit is. De pijn en angst van Jas en haar gezin is rauw en kent geen grenzen. Geen gemakkelijk boek, maar absoluut de moeite waard.