Aangrijpend boek vol dilemma's

Ik las dit boek kort na de ophef over ChatGTP als bron van teksten. Kunstmatige intelligentie (AI) maakt een enorme groei door in ons dagelijks leven en het einde daarvan is zeker nog niet in zicht. Is dat iets om naar uit te zien of te vrezen? Dit is maar één dilemma dat aan bod komt in dit boek. Maar er is meer. Eerst begreep ik de cover niet. Twee meisjes zitten tegenover elkaar. Je ziet de silhouetten, geen ogen, oren, handen, kleren. Het linker meisje vervaagt door strepen, verder zijn ze identiek. Tussen de twee meisjes staat verticaal de titel in losse woorden: Laat - ons - zien - wie - je - bent. Ik verwachtte een soort psychotherapeutisch verhaal. Nu ik het boek gelezen heb, vind ik de cover heel goed gekozen. Het linker meisje staat voor de AI-versie van het rechter meisje. Daar draait het om in dit verhaal. De hoofdpersoon is Cora Byers, dertien en autistisch. Ze woont met een broer van 26 die bij het Pomegranate Instituut werkt en een innemende, zorgzame vader in Londen. Haar moeder is iets meer dan een jaar geleden overleden. Haar broer neemt vader en zus mee naar het verjaardagsfeest van de zoon van de baas. Cora en deze zoon, Adrien, voelen elkaar goed aan en worden vrienden. Maar daar beginnen ook gelijk de dilemma's. Adrien is ook 'anders' dan andere kinderen en daarom krijgt hij thuisonderwijs. Dat lijkt Cora heerlijk, maar ja, hun gezin zou dit nooit kunnen bekostigen. Cora is op school een buitenbeentje en wordt oneerlijk behandeld. Is thuisonderwijs wel zo'n goede oplossing als het lijkt? Dan het werk van haar broer. Op het instituut 'zetten ze kunstmatige intelligentie in als een vorm van dienstverlening', zegt de broer van Cora (blz. 19). Dat betekent in de praktijk dat ze werken aan hologrammen die bestaande personen griezelig echt benaderen. Cora mag zo'n "Gram" van een beroemde actrice zien waar ze fan van is en wordt gelijk enthousiast. Dit ontgaat de baas en dr Gold, de drijvende kracht achter Pomegranate, niet. Ze spannen Cora gelijk voor hun karretje omdat ze autisme heeft. Daar willen ze in het kader van AI ook wel het een en ander over weten. Dat klinkt nobel, ze weten Cora ervan te overtuigen dat hun Grammen daar nog realistischer van kunnen worden. Terwijl de vriendschap tussen Adrien en Cora opbloeit en het instituut als een magneet aan haar trekt, broeien er tussen de regels verschillende dilemma's. Want kun je mensen digitaal wel vereeuwigen? Wat is er in het leven normaal en wat niet? Wie bepaalt wat normaal of gewenst is en wat niet? Kan een digitale versie van jezelf de echte versie vervangen? Wat als de AI-versie van jezelf beter wordt dan jij? En mag je geld verdienen aan het verdriet van mensen die rouwen om gestorven dierbaren? Cora krijgt door haar vriendschap met Adrien meer zelfvertrouwen. Ze weet dat haar kijk op de dingen er ook toe doet. Als Adrien plotseling uitvalt en ze er alleen voor staat, is ze vastbesloten de onderste steen boven te krijgen. De auteur noemt zichzelf een autistisch, Schots meisje. Ze schreef ook het boek Een soort vonk. De gedachtenwereld van iemand met autisme wordt heel goed weergegeven en daardoor kun je als lezer je goed inleven. Spannend en aangrijpend boek voor de doelgroep (12+).