Een juweeltje

Bij het horen van de naam Timothée de Fombelle gaan bij mij de bellen rinkelen. Al vanaf zijn debuut met Tobie Lolness behoort hij tot mijn favoriete schrijvers. De spanning stijgt. Want zal het hem lukken om weer zo'n boek te schrijven dat me raakt? Een zwaluw in de winter is een klein boek in alle opzichten: het formaat is kleiner dan normale leesboeken voor de doelgroep (10-13 jaar) en het aantal bladzijden is slechts 55. Daarbij komen nog de prenten, in warme tinten en van eenzame eenvoud. De illustraties zijn van de hand van Thomas Campi. Kan dat een boek opleveren dat je bijblijft? Ik ontving van de uitgever een recensie-exemplaar om dat te beoordelen. Na het lezen en driemaal herlezen van dit verhaal is het antwoord ondubbelzinnig: Ja!!!! Wat een juweeltje. Ook na het herlezen blijf je er dingen in ontdekken. Het boek moedigt door de paginagrote illustraties, die doelbewust tussen de tekst zijn geplaatst, aan om het langzaam te lezen. Dat versterkt het effect en de lading van het verhaal. Van zwaluwen is bekend dat ze in de zomer in Nederland/Frankrijk zijn en in de winter in Afrika. De openingszin neemt je ogenblikkelijk mee in de wereld van de zwaluw: "Zwaluwen vieren geen Kerstmis. Als het winter wordt, vliegen ze boven de bossen van Afrika waar ze zich laten wiegen door de warme lucht." Maar één zwaluw is anders. De zwaluw uit de titel heeft een naam, Gloria, een unicum in de wereld van de zwaluwen. Een mooi detail waarmee De Fombelle een jongen uit Afrika kan introduceren. In de illustraties zijn de lezers dan al op het spoor gebracht van de vele vluchtelingen die - net als zwaluwen - trekken. Maar dan de andere kant op, richting Europa. Het is Kerstavond. Freddy d'Angelo moet nog een bestelling Italiaans ijs van Genua via Calais naar Engeland brengen. Hij werkt al 37 jaar bij dezelfde ijsfabrikant. Hij ziet deze bestelling niet zo zitten. Want er is een sneeuwstorm op komst. Bij Parijs begint het te sneeuwen. Hij voorziet problemen bij Calais, dat hij nu niet meer voor het donker kan bereiken. Er zijn daar "toestanden bij de tunnel onder het Kanaal, die hem de afgelopen maanden steeds bozer en banger hadden gemaakt" (blz 15) Dan wordt ook nog de bestelling afgezegd. Er zit niets anders op dan dat hij naar huis gaat. Als deze dag voorbij gaat, is dat de 100e dag dat hij met niemand een gesprek heeft gehad. Maar waar komen de zwaluw Gloria, de jongen uit Afrika en Freddy d 'Angelo bij elkaar? Als Freddy net thuis is, in de buurt van Calais, valt de stroom uit. Dat verandert alles. Een hartverscheurend en tegelijk hoopgevend einde volgt. Dit boek leent zich ontzettend goed voor close-reading. Juist door de geringe omvang is het een boek dat gemakkelijk ingepast kan worden in de taallessen. Maar wat valt er veel te leren, wat is er veel om over te praten en wat kun je veel ontdekken als je met close-reading aan de slag gaat. Het is in de oorspronkelijke taal (Frans) vanzelfsprekend dat de jongen de taal spreekt van Freddy. In het Nederlands vergt dat misschien wat uitleg. Maar ik kan iedere leerkracht die een hart voor leesbevordering heeft, aanraden met dit boek aan de slag te gaan in de bovenbouw.