Overwachte rebel

“Rebellie” is mijn vierde boek van Joseph Roth en net als bij de voorgaande boeken heeft hij mij ontroert met zijn verhaal, met de manier van schrijven en met de woorden die hij koos. Andreas Pum, de hoofdpersoon in het verhaal “Rebellie”, is een voormalig soldaat die tijdens de oorlog een van zijn onderbenen heeft verloren. Andreas is een enigszins naïeve man die gelooft dat God, de staat en de wereld het beste voorhebben met goedwillende mensen zoals hij. Eerlijke mensen zullen dienovereenkomstig behandeld worden, daar is hij van overtuigd. Op een dag verandert het leven van Andreas drastisch wanneer als gevolg van een reeks misverstanden en een disfunctionele bureaucratie hij naar de gevangenis wordt gestuurd. Vanaf dan zal de roman meer reflectief worden, met meer overpeinzingen en gedachten van Andreas. “De wereld is zo ingericht dat ieder alleen het genot mag smaken van wat hij kan betalen.”(citaat) Dit boek van Roth is voor het eerst in 1924 verschenen. En ondanks dat het verhaal dus honderd jaar oud is, is het op veel punten nog actueel. Hoeveel mensen proberen in de huidige samenleving niet te ‘overleven’ en hoeveel zullen erin slagen zich aan te passen in tijden van ingrijpende veranderingen in hun leven? Voor velen is, net als bij de hoofdpersoon Andreas, hoop en perspectief geen vanzelfsprekend gegeven. “Kleine vogels, wees niet boos! Ik boog voor de wetten van mijn land, omdat ik geloofde dat een groter verstand dan het mijne ze had bedacht, en een grote rechtvaardigheid ze uitvoerde in naam van de Heer die de wereld heeft geschapen. Ach, dat ik langer dan veertig jaar heb moeten leven om in te zien dat ik blind was in het licht van de vrijheid, en dat ik pas leerde zien in het donker van de kerker!” (citaat)