Nacht over Westwoud

TITELBESCHRIJVING Wanda Reisel, Nacht over Westwoud. Uitgeverij Atlas Contact. Amsterdam/Antwerpen 2011 ( 4e druk , 2013). Genre: psychologische roman, streekroman OVER DE SCHRIJVER Wanda Reisel is een Nederlandse auteur. Ze is geboren in Curaçao en is opgegroeid in een artsengezin met 6 kinderen, in Amsterdam. Nadat ze het gymnasium had afgerond ging ze geschiedenis studeren, maar dit lag haar toch niet echt en daarom besloot ze om zich in te schrijven voor de regieopleiding van de Theaterschool in Amsterdam. Ze was klaar met haar studie in 1981 en daarna heeft ze meerdere toneelstukken geschreven, waaronder Ansichten in 1984 en Poeskafee in 2010. Naast het schrijven van toneelstukken schreef ze ook romans. In 1988 debuteerde ze met haar eerste roman genaamd: Het blauwe uur. In 2011 publiceerde ze haar huiveringwekkende roman Nacht over Westwoud. In de boeken van Wanda Reisel komen dezelfde thema’s steeds terug; bedrog en zelfbedrog. Wanda heeft een bijzondere levensvisie. Ze gelooft dat de werkelijkheid bestaat uit twee lagen: de buitenste sociale laag is geordend en rationeel. Als je daarachter kijkt dan zou je een intieme binnenwereld zien die bestuurd wordt door chaos. De spanning tussen deze twee lagen gebruikt zij als onderwerp van haar werk. En deze spanning voel je ook zeker als je haar boeken leest. KORTE SAMENVATTING Levi (43) is waarnemend huisarts en maakt een crisis door: hij heeft een moeizame relatie met zijn tienerdochter en zijn huwelijk dreigt op de klippen te lopen. Dan reist hij naar het dorp Westwoud af om daar tijdelijk plaatsvervanger te zijn van de plaatselijke huisarts. Simon ( de huisarts) reist af naar Afrika en hij zoekt een vervanger, vandaar dat Levi hem te hulp schiet. Hij komt wonen naast Lidie Lamberts. Zij overhandigd hem de sleutel van het huis en van de praktijk. Met het huis komt ook een kater genaamd Flip, die erg territoriaal is en allesbehalve vriendelijk. Als Levi het huis gaat ontdekken vindt hij een telescoop waarmee hij over het hele dorp kan uitkijken. Al snel ontmoet hij de inwoners van het dorp Westwoud, waaronder Max Verwoest. Hij vertelt hem dat de inwoners van het kleine dorp moeite hebben met het jaarlijks ritueel slachten van schapen voor de moslims, die ze massaal komen kopen. Tinus Lamberts (vader van Lidie) verkoopt de schapen en verdient er veel geld mee, dit is ook een van de redenen waardoor hij er natuurlijk niet mee wil stoppen. Lidie en Tinus hebben een stagaire op hun erf voor de paarden. Hij is een Koerd en heet Illias. Illias komt als een van de eerste samen met zijn vriendin Susan op consult bij Levi. Hier krijgen ze te horen dat Susan zwanger is. Susan is erg blij met haar zwangerschap, maar we lezen later in het boek dat de ouders van Susan er helemaal niet blij mee zijn. Ze willen geen Koerd hebben in de familie en vinden Illias geen geschikte vriend voor Susan, daarom willen ze het kind ook niet hebben en vragen Levi om abortus te plegen. Levi weigert dit natuurlijk, omdat dit ingaat tegen zijn normen en waarden. Die nacht wordt hij gebeld door Lidie om te helpen met de bevalling van een paard. Niemand anders was in de buurt en daarom vroeg ze hem om te komen. Tijdens de bevalling komt een andere inwoner aangelopen, namelijk Hovius. Hovius is een christelijke leraar in Westwoud. Hij komt aangelopen met zijn hond , waardoor het paard schrikt. Het paard kalmeert weer en daarna zoenen Levi en Lidie, ondanks dat Levi een vrouw heeft. De dagen daarop ontstaat er veel onrust in het dorp, dit komt doordat het weer tijd is voor het jaarlijks slachten van de schapen. Er wordt een bijeenkomst georganiseerd om dit te bespreken. Het offerfeest van de moslims komt er namelijk weer aan en daarvoor willen ze allemaal schapenvlees om op tafel te serveren. Het dorp staat recht tegenover de moslims, ze krijgen de schuld van alles wat misgaat in het dorp. Lidie en Levi gaan na de bijeenkomst samen naar het erf van Lidie om het pasgeboren veulen te bekijken. Ze vinden elkaar erg aantrekkelijk en ze beginnen wat te zoenen, hierdoor willen ze meer en gaan ze naar de hooizolder. Hier vertelt Levi haar dat hij weet dat Dippy haar dochter is en dat hij ook weet dat ze verkracht is. Hierdoor komt de vrijpartij natuurlijk ten einde. Later wordt Levi geroepen om een hoofdwond te behandelen bij haar boerderij, Hovius heeft namelijk een hoofdwond opgelopen na een ongeluk in de stal. Hij zegt dat hij Illias ( de stagaire) heeft betrapt bij het seksueel misbruiken van Dippy. Hij zag dit en wilde het stoppen, maar Illias duwde hem toen van de zolder. Voor het toch al vreemdelingen hatende dorp is dit genoeg bevestiging van hun gelijk. Het hele dorp keert zich tegen Illias, want hij is de vreemdeling in het dorp, niemand zal zijn kant kiezen. Levi gelooft hem wel en geeft Susan en Illias de sleutels van zijn huis om te kunnen ontsnappen aan het dorp. Ondertussen worstelt Levi ook met zichzelf en zijn verleden, want zijn overleden moeder heeft hem een brief achtergelaten. Hij weet niet wat er in de brief staat. En hij besluit nu om hem open te maken. Daarin staat dat zijn vader niet zo’n oorlogsheld is geweest, als dat hij had gedacht. Zijn vader is nooit in de Pyreneeën geweest, maar hij zat ondergedoken in een ziekenhuis bij de lijken in Utrecht. Levi keek altijd op naar zijn vader, maar het beeld dat hij eerst van zijn vader had is nu weg. De volgende dag is het dorp nog steeds boos om de gebeurtenis van de vorige dag. Zodra Levi wakker wordt ziet hij een dood varken hangen aan zijn deur, daar opgehangen door de inwoners van Westwoud. Levi hoort namelijk niet bij het dorp en is ook een vreemdeling en door het varken op te hangen aan zijn deur hopen ze hem dit goed duidelijk te maken. Uit protest van de gebeurtenis van de vorige dag en omdat de maat van de inwoners vol is blokkeren de boeren de straten, zodat de moslims de straat niet in kunnen rijden om de schapen te kopen. De boeren rennen dan ook de trap op bij Levi , als verdediging pakt hij dan de Karabijn van Dokter Simons. Hij is heel erg bang, maar hij staat paraat om in actie te komen. Hier eindigt het verhaal. VERHAALANALYSE Ruimte Het verhaal speelt zich af in het plattelandsdorpje Westwoud. Deze plaats is erg van belang voor het verhaal, want het boek gaat over de inwoners van Westwoud en de gebeurtenissen die plaatsvinden in dit dorp. Het verhaal speelt zich af in het nu. Het is een erg actueel boek, als je kijkt naar de gebeurtenissen die plaatsvinden. Het gaat over de haat die mensen hebben jegens vreemdelingen en die haat hebben veel mensen vandaag de dag ook. Personages Levi Levi ( hoofdpersoon): is drieënveertig en waarnemend huisarts. Hij valt in voor Dokter Simons die de plaatselijke huisarts is in het dorp Westwoud. Hij is getrouwd met Lea en heeft een tienerdochter. Zijn huwelijk met Lea dreigt in de soep te lopen, door gebrek aan passie voor elkaar. Hij wordt tijdens zijn opdracht in Westwoud verliefd op Lidie Lamberts. Levi is een wat bange man, maar je ziet dat daar verandering in komt naarmate het boek vordert. Aan het einde maakt hij een dappere beslissing door voor zichzelf op te komen en klaar te staan voor als de boeren de trap op komen rennen. Je ziet zijn ontwikkeling in karakter dus ook goed in het boek. Het is een rond karakter, we leren over zijn innerlijke gedachtes en gevoelens. En we leren in het boek wie hij is, en waarom hij zo is. Lidie Lamberts: is eenendertig en is veearts bij haar vader Tinus Lamberts op hun boerderij. Ze heeft een dochter genaamd Dippy, die het Syndroom van Down heeft. Lidie is verkracht door hun vorige stalknecht en daar is Dippy door ontstaan. Ze wordt verliefd op Levi. Tinus Lamberts: is de vader van Lidie. Hij is degene die de schapen verkoopt aan de moslims elk jaar voor het offerfeest. De inwoners van Westwoud willen niet dat hij die schapen gaat verkopen en daardoor komen ze met z’n allen in opstand. Dit gaat er erg wild aan toe. Illias: is de stagaire bij de boerderij van Lidie en Tinus. Hij werkt samen met de paarden, hij kan namelijk erg goed met ze overweg. Zijn vriendin is Susan en zij raakt zwanger, ze zijn wel allebei erg blij met het nieuws, want ze houden van elkaar. Later in het boek wordt hij beschuldigd van het verkrachten van Dippy, de dochter van Lidie. Ten onrechte, want Hovius had Dippy verkracht. Hovius: christelijke leraar in het dorp. Zijn vrouw komt bij Levi op consult en vraagt aan hem of hij haar medicijnen wil geven om het libido van haar man te verlagen. Die is namelijk te hoog, vindt zij. Illias betrapt hem op het seksueel misbruiken van Dippy. Dippy: is 14 en de dochter van Lidie. Ze heeft het Syndroom van Down. Ze maakt veel grapjes en doet vaak gek. Zij wordt door Hovius verkracht in het boek. Vertelwijze Het verhaal wordt verteld vanuit het oogpunt van Levi. We beleven alles door zijn ogen. Er is dus een ik-verteller, namelijk Levi. Het verhaal wordt chronologisch verteld. Het boek heeft geen versnellingen, maar bijv. wel terugblikken. We blikken bijv. terug naar het leven van de vader van Levi in de Tweede Wereldoorlog. Het boek heeft geen proloog en ook geen epiloog. We beginnen gelijk met het verhaal zelf, er is geen voorstukje. Het boek is verdeeld in hoofdstukken, wat het ook makkelijker maakt om te lezen. Er zijn geen hoofdstuktitels, een nieuw hoofdstuk wordt aangegeven met een nummer. Motieven Er zijn meerdere motieven in dit verhaal. Waaronder: - Antisemitisme: ‘ Waar is die Judas?! Dat varken?! Waar zitten ze verstopt. Ik hoor ze de trap op stormen. Rook ze uit, die schoften. Een hoofd steekt boven het trapgat uit en draait naar me toe. Hier zit-ie. De rat!’ R. 16 tot 22, blz. 283. Joden werden vroeger vaak vergeleken met ratten, bijv. door het stereotype dat hun neus groot was. Hieruit kan je zien dat een van de redenen waardoor ze het op hem gemunt hebben, is omdat hij joods is. - Wraak: Tinus zijn dochter Lidie was verkracht door de vorige stalknecht. Waarschijnlijk heeft Tinus hem vermoord als wraak. - Verkrachting: Hovius heeft Dippy verkracht in het boek. - Leugens: Hovius laat iedereen geloven dat Illias Dippy heeft verkracht, maar hij was het zelf. - Geheimen: Levi zijn overleden moeder liet hem een brief achter waar de waarheid in staat over wat zijn vader echt deed in de Tweede Wereldoorlog. Dit was een geheim, maar zijn moeder wilde uiteindelijk toch dat hij de waarheid kende. - Liefdesproblemen: De liefde is een beetje op tussen Levi en zijn vrouw Lea. Dit lees je terug in deze zin: ‘ De twee maanden dat ik ging waarnemen zouden volgens mij lang genoeg zijn om erachter te komen of Lea en ik nog naar elkaar verlangen’. Uit deze zin kan je opmaken dat er niet veel passie meer is in het huwelijk. R. 6 tot 7, blz 18. - Vreemdelingenhaat en discriminatie: ‘Zeg jij nou dat alle Koerden leugenaars zijn? vroeg Penny ineens. Is die lieve Illias soms ook een leugenaar? Misschien, misschien niet zei Loet. Het doet er niet toe. Hij kan net zo goed een getrainde spion zijn, want het zijn allemaal terroristen in die hoek’. R. 12 tot 15, blz 95. Hieruit kan je opmaken dat de inwoners van Westwoud vreemdelingen wantrouwen en ook haten. Ze vinden dat iedereen die uit die hoek komt, terrorist is. Thema Discriminatie en vreemdelingenhaat zijn de belangrijkste thema’s in het boek. In het dorp hoeft maar één gebeurtenis plaats te vinden en iedereen keert zich tegen de vreemdeling, of hij het nou echt gedaan heeft of niet, ze keren zich tegen hen. Een voorbeeld hiervan uit het boek is dat Illias, die geen moslim is, maar een Koerd, geschaard worden onder de moslims die ervoor zorgen dat alles misgaat. Hij krijgt de schuld van de verkrachting, ze hebben Hovius helemaal niet overwogen als dader, want hij is één van hen. Hij is niet de vreemdeling. Het boek heeft zeker een boodschap. De schrijfster wil ons laten zien dat discriminatie en vreemdelingenhaat nog steeds heel erg aanwezig zijn op veel plekken in de wereld. En dat we vaak voor ‘eigen’ gaan, terwijl we helemaal niet objectief kijken naar de situatie. Ze wil met het schrijven van dit boek denk ik meer bewustwording voor dit probleem bereiken. Titelverklaring en verklaring motto Levi wordt de plaatsvervangende huisarts in Westwoud. Er gebeuren verschrikkelijke en schimmige dingen in het boek. Eén van de schimmige gebeurtenissen is dat de inwoners in opstand komen tegen het jaarlijks slachten van de schapen voor het offerfeest. Dit is geen vredig protest, maar een wild protest met dingen in de fik steken en mensen in elkaar slaan. Het verblijf van Levi veranderd daarom in een nachtmerrie. Vandaar dat het boek Nacht over Westwoud heet. Er staat geen motto in het boek. Meestal staat het motto op de eerste bladzijde van een boek, maar daar staat ook niets. Schrijfstijl Ik vind de schrijfstijl van Wanda Reisel erg prettig om te lezen. Ze gebruikt veel lange zinnen, maar ze zijn wel begrijpelijk. Deze zin is bijv. erg lang, maar wel begrijpelijk: ‘’Eerst bekeek ik alle kamers vluchtig, het wachtkamertje aan het einde van de gang, de slaapkamer boven, de badkamer daar, elke deur in huis opende ik met dezelfde kinderlijke verwachting, want met nieuwsgierigheid begint het in elke praktijk die ik waarneem’. Het taalgebruik is moeilijk, zoals in deze zin: ‘ Wanneer hij werkelijk bang gemaakt is, is hij onder een hoedje te vangen en is dan o, zo stipt in alles wat men hem beveelt’. R. 4 tot 5, blz. 60. Dit is moeilijk taalgebruik voor sommigen, maar ik denk dat het voor de gemiddelde vwo’er wel te doen is. In het algemeen is de schrijfstijl van Wanda Reisel erg fijn. Ze maakt duidelijke en goedlopende zinnen. BEOORDELING Verhaalelementen Ik vind het laatste element in het verhaal het spannendst: dat de boeren tijdens de opstand de trap op komen rennen om de huisarts ( Levi) te grazen te nemen. Dit is het laatste stukje van het boek: ‘Waar is die Judas?! Dat varken?! Waar zitten ze verstopt. Ik hoor ze de trap op stormen. Rook ze uit, die schoften. Een hoofd steekt boven het trapgat uit en draait naar me toe. Hier zit-ie. De rat! Hebbes!’. R. 16 tot 22, blz. 283. Je weet niet wat er verder gebeurt, want hier is waar het boek stopt. Dit vond ik spannend om te lezen, want ik wist niet of er misschien iemand vermoord zou worden of dat er iets anders zou gebeuren, daarom was dit zeker het spannendste deel. Een ander element uit het verhaal vond ik erg ingrijpend. Dit was de liefde tussen Illias en Susan. Ze zijn elkaars tegenpolen, maar toch houden ze erg veel van elkaar. Ze zijn dan ook erg blij als ze een kindje verwachten en dat vind ik erg lief. Dat ze niet gelijk in paniek raken, maar denken dit kunnen we, samen. Dat vind ik erg ingrijpend. ‘ We worden waarschijnlijk met pek en veren het dorp uit gejaagd, zei Susan bijna verlekkerd, maar als ik echt zwanger ben, kunnen ze allemaal de pot op, dan wil ik deze liefdesbaby’. R. 6-7 op blz. 112. Dit was een erg lief verhaalelement. Er zaten ook wel verhaalelementen in het boek die erg schokkend waren of zelfs een beetje vies, zoals de verkrachting van Dibby R. 2 tot 4, blz. 234: ‘ De man Hovius zat op zijn knieën, hij had zijn broek omlaag onder zijn witte billen en zei: hophop. En zij hinnikte als een pony!’. Dit vond ik een vies en schokkend stuk. Ik vond het vreselijk dat je een kind dat aan kan doen. Ik vond Hovius echt walgelijk en daarom vond ik dit een heel naar stuk om te lezen. Het was deel van het verhaal, maar ik had het liever niet gelezen. Zo waren er ingrijpende, spannende en schokkende verhaalelementen. Passages De passage waarin ze het hebben over Illias spreekt mij het meest aan. Ze hebben het hier over hem, als hij er niet bij is en dit is al onaardig, maar ze spreken ook nog eens heel erg slecht over hem, terwijl ze hem helemaal niet kennen. Dit lees je bijv. in R. 12 tot 15, blz. 95: ‘Zeg jij nou dat alle Koerden leugenaars zijn? vroeg Penny ineens. Is die lieve Illias soms ook een leugenaar? Misschien, misschien niet zei Loet. Het doet er niet toe. Hij kan net zo goed een getrainde spion zijn, want het zijn allemaal terroristen in die hoek’. Ik vind het heel naar en ingrijpend dat ze hem dus blijkbaar zo zien, als een leugenaar of een mogelijke spion voor zijn land, terwijl hij een hartstikke lieve jongen is met veel liefde voor dieren en zijn medemens. Dit lees je bijv. in R. 3 tot 5, blz. 95: ‘ Illias is opgegroeid in een familie die al eeuwen met paarden leeft. Hij heeft een oom in Iraaks-Koerdistan die een paardenheler is, zijn handen gaan vanzelf naar de zere plek en helen die door handoplegging en influistering’. Hieruit kan je opmaken dat Illias eigenlijk een hele lieve jongen is met een fijne familie en een voorliefde voor paarden. Hij is helemaal niet zoals de rest van het dorp hem schetst. Deze passage sprak mij daarom het meest aan. Vergelijking met andere boeken/films Ik kan dit boek niet met andere boeken of films vergelijken. Ik had nog nooit zo’n boek gelezen als deze. Ik lees ook niet vaak boeken over deze onderwerpen, zoals: vreemdelingenhaat of verkrachting. Die onderwerpen vind ik erg zwaar en vaak ook schokkend om te lezen. Ik kijk ook geen films over deze onderwerpen, want die zijn vaak erg heftig en intens. Ik lees meer romantische boeken, zoals Pride and Prejudice. Dus nee, ik kan dit boek niet vergelijken met andere boeken of films. Oordeel over het thema Het boek bestaat uit meerdere thema’s waaronder: discriminatie, verkrachting, geheimen, bedrog. Allemaal heftige thema’s, die je echt aan het denken kunnen zetten. Dit zijn allemaal herkenbare problemen in de samenleving, zoals discriminatie of verkrachting. Ik vind deze thema’s goed om over te schrijven in een boek, maar voor mij hoeft het niet. Ik vind thema’s, zoals liefde, vriendschap, zelfontwikkeling allemaal mooie thema’s. Wat minder heftigere en luchtigere thema’s. Iets om lekker bij weg te dromen. Deze thema’s zijn niet om bij weg te dromen, maar je moet echt je focus erbij houden als je aan het lezen bent. Daarom is mijn oordeel over de thema’s van het boek; dat ik het goede thema’s vind, maar voor mij zijn ze wat te heftig. Taalgebruik Ik vind het taalgebruik van het boek erg origineel en goed te begrijpen. Af en toe gebruikt ze moeilijke termen, maar het meeste van het boek lees je zo weg. Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? Eindoordeel Ik vind Nacht over Westwoud een mooi en goed geschreven boek. Het is een erg actueel verhaal, vanwege het thema; discriminatie. Het is ook een goed opgebouwd verhaal, je begint bij het vertrek van Levi naar Westwoud en vanaf dat moment volg je de gebeurtenissen die hij daar beleeft. Er hangt een beetje een rare sfeer over het verhaal. Dat zit hem denk ik in de vijandigheid van het dorp tegenover vreemdelingen en tegenover hem. Ik vind wel dat het verhaal wat langzaam op gang komt. Het duurt lang voordat je echt bij de meest belangrijke gebeurtenissen komt, zoals de opstand van de boeren en de verkrachting van Dippy. Allebei de gebeurtenissen vinden pas aan het einde van het boek plaats. Het was een heftig verhaal, maar omdat het mooi geschreven was, bleef ik toch verder lezen. Ik wilde weten wat er zou gebeuren en die spanning heeft mij door het verhaal gesleurd. Ik zou dit boek zelf niet kiezen om te lezen, vanwege de intense thema’s van het boek, maar het was wel een leerzaam boek. Het einde van het boek viel wel tegen, omdat het een open einde was. Ik vind het fijn als het boek een einde heeft, dan weet ik hoe het is afgelopen en kan ik weer verder met mijn leven. Nu ben ik steeds verschillende scenario’s aan het afspelen in mijn hoofd over hoe het af zou kunnen lopen, maar misschien was dit misschien wel de bedoeling van de schrijfster. Mijn algemene mening over het boek is positief. Het was een goed en leerzaam boek. Aanraden of niet? Ik zou dit boek niet aanraden aan de mensen om mij heen. Zelf vond ik het een leerzaam boek, maar de gebeurtenissen die plaatsvonden waren erg naar en sommige echt vreselijk. Ik vind een boek over verkrachtingen of discriminatie niet leuk om te lezen, omdat het erg confronterend is. Het feit dat dit nog steeds gebeurt in onze samenleving en dat dit een verhaal kan zijn dat net zo goed in een dorp bij mij in de buurt zou kunnen afspelen geeft mij de kriebels. Het is een spannend boek en hij is vermakelijk, maar voor een middagje lezen vind ik het net iets te zwaar. Ik vind het goed dat deze boeken geschreven worden, want we moeten ook bewustwording creëren over problemen in de samenleving, zoals vreemdelingenhaat, maar dan zou ik toch een ander boek kiezen om aan te raden aan iemand in mijn omgeving. Ik vond het een goed boek en ik ben er ook echt positief over, maar ik gun het iemand niet om dit boek te lezen. Ondanks dat het zo goed geschreven was, werd ik toch erg verdrietig van het boek. Dat zijn de redenen waardoor ik dit boek niet zou aanraden aan iemand. Het einde