Filosfische mijmeringen

Lars Gustafsson is volgens mij vooral bekend als dichter (bijvoorbeeld door de prachtbundel De stilte van de wereld voor Bach), maar hij schrijft naar mijn smaak ook heel mooie romans. Ook deze is weer prachtig: een relatief dun boekje (187 bladzijden dun), maar het geeft urenlang stof tot nadenken, mijmeren en dromen. Een filosofieprofessor van 70 mijmert over zijn jeugd, waarin de mooie mevrouw Sorgedahl een mysterieuze rol speelde. Ziedaar de plot. Maar om die plot gaat het niet: het gaat om de filosofische overpeinzingen en mijmeringen van de ik-figuur als jongen en als oude man. Mijmeringen over de verbazing die hij als jongen voelde bij al het kronkelend leven onder de mikroscoop. Bespiegelingen over het onmetelijke en oneindig oude heelal. Verwondering over licht van een dode ster dat, na een reis van miljarden jaren, eindigt in het oog van een achtienjarige met een sterrekijker. Gedachten over dromen, en het raadselachtig bestaan van dingen die alleen in dromen voorkomen: waar komen ze vandaan, waar blijven ze als de droom is afgelopen? Overpeinzingen over de oneindige tijd, waarin het heden het verleden beinvloedt: misschien zijn de herinneringen van de oude man aan zijn jonge ik vertekend, en is het eigenlijk de oude man nu (en niet de jonge man toen) die zo'n heftige jeugdliefde voelt. En over al deze overpeinzingen hangt een merkwaardige combinatie van opgewektheid, lichtheid en melancholie. Het leven is volgens de verteller zinloos, een luchtbel omringd door het Niets, en volkomen onbegrijpelijk en willekeurig bovendien. Maar die ogenschijnlijk nogal sombere gedachte maakt de verteller juist onthecht en vrolijk: alles is voor hem een bron van verwondering, en van niets raakt hij echt uit zijn evenwicht. "Zijn stoelen niet ongelooflijk onnatuurlijke dingen? Wie had ooit gedacht dat de stoel uitgevonden zou kunnen worden? Maar het behoorde tot de mogelijkheden en dus hebben we nu stoelen". Zo kijkt de ik-figuur tegen de wereld aan: vol verbazing, onthechting, vrolijke verwondering, met een blik die niets als vanzelfsprekend accepteert. Waarin tijd en ruimte meerledige raadsels zijn, en elk ding eveneens. Dat levert dan een boekje op vol dichterlijke en filosofische zinnen, dat ik met een brede en dromerige glimlach heb gelezen.