Autobiografisch, verrassend en intiem

Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mijn blog <a href="https://graaggelezen.blogspot.com/2023/08/ik-las-man-zonder-rijbewijs-geschreven.html">GraagGelezen.</a> Man zonder rijbewijs van de Nederlandse schrijver Oek de Jong is inderdaad zoals op de binnenflap te lezen is, een memoir die leest als een roman. Het boek gaat over het leven van deze auteur en in het bijzonder over zijn relatie met auto's. De Jong is halverwege de zestig wanneer hij besluit om alsnog rijles te nemen in zijn woonplaats Amsterdam. Hij is een buitenstaander in de bijzondere wereld gezien vanuit de auto. Hij observeert deze ‘autowereld’ van een afstand en hij schrijft over zijn fascinatie voor auto's, maar ook over zijn angst voor ze. Autorijden is geen ‘must’ maar het is wel handig als je het kunt in geval van een noodsituatie. Bovendien leert hij door rijlessen zijn woonplaats Amsterdam beter kennen. “Ondertussen haal ik tijdens deze tochten ook makkelijk mijn tienduizend stappen. Soms sta ik op een kruispunt te wachten tot ik kan oversteken en herken ik het opeens als een kruispunt waar ik met Dave naast me in de auto voor het stoplicht heb gestaan, mijn blik beperkt door de voorruit, gericht op het stoplicht en de mensenstroom op de zebra. Opeens krijgt de anonieme stoplichtsituatie een omgeving, opeens weet ik waar ik al die keren heb gestaan.” Het boek is geschreven in een lichte en humoristische stijl, maar De Jong gaat ook in op de serieuzere aspecten van zijn leven, zoals zijn relatie met zijn moeder, zijn vader, het geloof, zijn depressie en een doodswens. In verschillende verhaallijnen vertelt hij hier over in ‘Man zonder rijbewijs’. “Er zijn mensen die hun gestorven vader of moeder missen. Ik ken die gewaarwording niet. In de eerste jaren na hun dood voelde ik wel eens een kortstondig verlangen om ze nog eens in levenden lijve te zien, om ze nog eens te kunnen aanraken, maar ik besefte ook altijd dat niet alleen zij er dan weer zouden zijn, maar ook onze verhouding, onze geschiedenis en al onze tekortkomingen, en dan verdween dat verlangen op slag.” De Jong is een scherp observator, en hij weet de wereld rondom de auto op een unieke manier te beschrijven; zelfspot ontbreekt hier zeker niet. Het boek is heel persoonlijk en ontroerend; het is een bijzondere autobiografie van Oek de Jong. Ik heb ‘Man zonder rijbewijs’ graag gelezen.