Prima geschetst tijdsbeeld

Non-fictie met toch twee verhaallijnen: de persoonlijke levensgeschiedenis van Jac Vinders, die als artistieke en gevoelige jongen met horten en stoten opgroeit in de mijnstreek, en een beknopte geschiedenis van de mijnbouw en de sociaal-maatschappelijke gevolgen daarvan voor de regio. Een pakkend boek, dat 'Nederlands meest buitenlandse provincie' in het juiste perspectief plaatst. Om met het geschiedenisgedeelte te beginnen: het cultuurhistorische vond ik het tweede kwart van het boek af en toe erg kort door de bocht en maar moeizaam aansluiten bij ander onderzoek op dat vlak. Zo vond ik een van de verklaringen voor de (eenmalige) verkiezingswinst van de NSB in de mijnstreek heel erg opmerkelijk: Limburgers zouden zich aangesproken voelen door uiterlijk vertoon en marsmuziek van de beweging. In zoverre pertinent onjuist dat de rest van de (met schutterijen en fanfares rijkelijk bedeelde) provincie 'de beweging' geen poot aan de grond kreeg. Nog eentje: de beschrijvingen over de almacht van de kerk zijn op zich helemaal juist, alleen vond ik het jammer dat dit niet genuanceerd werd met een (al was het maar korte) nuance, dat in de rest van het land de kerken óók oppermachtig waren en dat tussen pakweg de jaren '20 en '60 de mensen nu eenmaal veel volgzamer waren dan daarna. Ook over WOII zijn er bijvoorbeeld foutjes ingeslopen. Zo moest het Kerkraadse ziekenhuis weliswaar te voet geëvacueerd, maar werd de groep zieke evacués niet met handgranaten bekogeld door de Duitsers. De tweede helft van het boek is wat dat betreft veel evenwichtiger, en schetst de onthutsende naïviteit van politiek en werknemers en de schandelijke verspilling van overheidsmiljarden door (buitenlandse) particuliere mijneigenaars. Het verhaal van hoe een provincie aan zijn lot werd overgelaten en naar peilloze diepten afzonk. De verhaallijn van Jac Vinders ten slotte is ontroerend, en beschrijft met ragfijne observaties hoe de naoorlogse maatschappij eruit zag. Het tijdsbeeld van elke periode wordt prima geschetst in herkenbare familieverhalen.