Van je verleden wegvluchten is onmogelijk

De moeders van Mahipar - Forugh Karimi Forugh Karimi (arts, psychiater) debuteert op vijftigjarige leeftijd met dit boek. Zelf benoemt ze haar late debuut als een voordeel. Een vijftigjarige beschikt over veel levenswijsheid, haar achtergrond als psychiater is duidelijk te merken aan de manier waarop de personages worden beschreven. Lolo, de hoofdpersoon, heeft een specifiek verhaal. In het Afghanistan waarin zij opgroeit gebeurt veel op politiek en cultureel vlak. De fictie in deze roman gaat over culturele en geografische grenzen heen. Het gaat ook over de grenzen van één typering heen. Dit boek is op veel niveaus te lezen. Als liefdesroman, als psychologische roman, als een ervaringsroman van de onderdrukking in Afghanistan, specifiek wat betreft de onderdrukking van de vrouwen, de afbraak van hun rechten. Het is te lezen als een politieke oorlogsroman, als thriller. De universele thema’s van wat het inhoudt om je land te ontvluchten, de verschrikkingen van de oorlog mee te maken… En dan: wat moet je je kind hierover vertellen. Ga je het wel vertellen, of hou je je kind buiten je eigen doorgemaakte ellende? Lolo, gevlucht voor de verschrikkingen in eigen land en eigen huwelijk, maakt haar eigen drastische keuzes. Zij besluit niks te vertellen noch over wat ze heeft meegemaakt, noch over de vader van haar zoon: Ramín, die in Nederland Sam heet. Het verhaal wordt niet chronologisch verteld, het schakelt van jaar en van land. Eén datum blijft terug komen: Zaterdag 7 januari 2017. Vanaf het begin worden er raadsels opgeworpen door van data te switchen. Soms begrijp je op dat moment de draagwijdte van wat je leest niet, maar het is als een puzzel… de puzzelstukjes vallen langzaam in elkaar. Het gevolg daarvan is dat het boek, het verhaal je niet loslaat. De personages zijn zo levensecht weergegeven, dat je wilt weten: hoe gaat dit aflopen, komt het wel goed, waarom doen ze dit? De stijl die Karimi hanteert is indrukwekkend. De verwevenheid tussen de politieke martelingen die de broer en vader van Lolo overkomen en de ‘martelingen’ die een vrouw in haar huwelijk moet meemaken worden subtiel verwoord. De regering heeft alle executies naar de polygonen (zgn militaire oefenterreinen) via nachtbussen geregeld: “alles verliep in volkomen harmonie…!”( p82) Pas op p.85 ontdekte ik wat de titels bij de verschillende delen betekenden. Tussendoor wordt aan de hand van Tine, hulpverlener op eigen titel, beschreven hoe Lolo wordt ‘geholpen’! Lolo die alle sporen naar haar persoon wil/moet wissen. Dit kan ze niet aan Tine vertellen… maar Tine handelt op eigen houtje tot grote schrik van Lolo. “… een zwerm roofvogels vulde uit het niets de hemel en cirkelde omlaag…” (p. 90) Tine kan niet echt empathisch of sensitief reageren op de vrouwen uit een andere cultuur. Lolo en Ramin bouwen een eigen leven op. Lolo heeft met heel weinig mensen contact, Sam heeft meer vrienden. Farhád wordt zijn beste vriend. Sam, Ramín is intelligent en studeert af als radioloog. Zijn moeder is zijn alles, maar dan … “… tussen het moment van zonsopgang en nu gaapte een diep ravijn, het strand was vlak, de zee was kalm, maar het ravijn was overal, het slokte alles op…” (p.219) Tijdens het kennismakingsgesprek van Saráh en Sam, nu met zijn eigen Afghaanse naam Ramín, krijgt de lezer veel info over de vrouwonvriendelijke samenleving in Afghanistan. De vrouw mag niets en hou je je niet aan deze regels dan loop je zelfs het gevaar om te worden gelyncht! Voor Saráh is het duidelijk: als ontwikkelde, zelfbewuste vrouw wil ze weg uit Afghanistan. De ontknoping van de verschillende verhaallijnen is voor mij erg verrassend. Je zit in spanning. Je denkt “wat gaat er nu gebeuren”, het boek is niet meer weg te leggen. De tweestrijd die Ramin voert is zo meeslepend beschreven, als een film rolt het verhaal zich af… Een onvoorstelbaar intrigerend boek, meeslepend verteld, het blijft je nog dagenlang bezig houden.. ik hoop dat het niet bij dit debuut blijft, maar dat er meer romans van haar hand zullen komen. 5 sterren.