In de ontmoetingen spiegelen we elkaar.

De Minzamen - Koen Peters Koen Peeters schreef met zijn roman De mensengenezer een eerbetoon aan zijn vroegere antropologie professor Renaat Devisch. Dit boek beschrijft de jonge jaren van Remi, die als jezuïet naar Congo gaat. Hij studeert antropologie. In Congo treedt hij uit en is gegrepen door de Yaka cultuur met de mbwoolu-rituelen. Deze genezingscultus en initiatieriten, worden door wijze mannen uitgevoerd met gebruik van maskers en beelden, de fetisjen. Remi woont een aantal jaren in een Yaka-dorpje. Hij sluit vriendschap met deze waarzeggers, wijze mannen. Renaat Devisch was erg enthousiast over zijn boek en spoorde hem aan tot een vervolg. Dat vervolg is De Minzamen. Het opvallende begin van het boek plaatst je direct naar het eind. Het eind trekt je terug naar het begin. Zei Remi niet: “… ga vroeg of laat terug naar je eigen jeugd, dat is de kiem, het begin van het leven, dat in de in kleine cel aanwezig is…”(p.280). Remi is als antropologie professor nu met emeritaat. Maar de mbwoolu rituelen, de maskers, beelden en foto’s laten hem niet los. Hij probeert via gesprekken met oude bekenden nog meer te weten komen over de beelden en hun verzamelaars, over personen die je als ‘minzaam’ zou kunnen kenmerken. Remi is oud en slecht ter been. Paul, een oud student van hem, chartert hij voor het uitvoeren van gesprekken over dit onderwerp. Zij spreken stipt af op de laatste woensdag in de maand. Elke keer dezelfde tijd. Paul (alter ego van Koen Peeters) krijgt dan de naam van degene die hij moet bezoeken, altijd iemand die een raakvlak heeft met de mbwoolu-cultus of met Congo. Paul wordt min of meer zijn secretaris, hij houdt de gesprekken, hij werkt ze uit en typt het uit. Remi keurt dan deze gespreksverslagen en maakt er aantekeningen of opmerkingen bij. Zij hopen een algemeen geldende verklaring te kunnen geven over ‘de minzame mens’. Koen Peeters heeft zelf een dergelijk soort gesprekken gevoerd met zijn professor. Ook die werden stipt op afspraak geregeld. Het boek is weergegeven in de vorm van gesprekken. Allerlei mensen worden ten tonele gevoerd. Deels berustend op waarheid. Maar om niet te doorzichtig de werkelijkheid weer te geven, is het waarheidsgehalte niet betrouwbaar. Er zitten (wat nu de term zou zijn) fake-figuren tussen. Het doel blijft het schrijven van het boek: Unspeakable Forces. Het boek dringt, dwingt… “… ongeschreven boeken zijn onwaarschijnlijk krachtig…” (p.95) Samen filosoferen ze ook over ‘de minzame mens’. Wat zijn ze? Waar zijn ze? Ze zijn fascinerend, ze hebben talent of de juiste gevoeligheid om over het onzegbare te praten. In prachtig poëtische taal worden landschappen, natuurgeluiden of kerkelijke rituelen beschreven. (p.172) “… de priester verscheen in zijn statige kazuifel, soms grasgroen, soms bloedrood… die man stootte de gouden kelk omhoog, in den Hoge, misschien hoger dan nodig, begeleid door geklingel, sonore gongslagen en misdienaars die over en om elkaar heen dartelen… de priester oreerde uit het heilige boek… dampende wierook werd om het altaar heen geslingerd… in de walmen liepen de bedwelmde misdienaars haast verloren…”(p.193) Remi voelt zijn einde naderen. Hij gaat zijn levenswerk, de prachtige collectie van mbwoolu beelden weggeven aan de academie en het museum in Tervuren. Maar sommige fetisjen, zoals de Paricio’s giften, die in het graf van de waarzegger of wijze man zouden zijn meegegaan, worden verbrand. Dit had pastor Paricio aan zijn parochianen, de gevers, beloofd. Paul zelf krijgt vaak boeken van hem, die hij niet meer terug hoeft te geven. Zijn meters-lange bibliotheek wordt ook weg geschonken. Maar niet alles geeft Remi weg. Niet de boeken die hij als naslag wil gebruiken voor zijn laatste werk. Remi valt, breekt zijn onderbeen, hij maakt het niet goed en in het ziekenhuis komt het einde dichterbij. Remi wil van Paul weten of hij zijn boek over de mbwoolu rituelen kan afmaken. Hoe gaat het heten: “De Minzamen”. Remi’s (eigen) boek: Unspeakable Forces zal door Koenraad worden overgenomen en afgemaakt. Op unieke wijze worden de gegevens van De Mensengenezer door dit boek verweven. De gesprekken geven een spiegel van het leven van Remi. “… je geeft jezelf door aan anderen , met hun respons laat je de anderen toe in jezelf….” ( p. 278) De Minzamen valt te lezen als een boek dat veel ervaringen deelt, waarin veel verhalen worden verteld. De Mensengenezer en de Minzamen: een afgerond verhaal.