…een verhaal dat twee continenten omspant…

De mensengenezer - Koen Peeters Deze roman wordt in twee tijdsperiodes verteld. De nummering van de hoofdstukken geeft dit ook aan. Het cijfer hoort bij de Remi in de Westhoek van Vlaanderen, het ‘cijfer-in-woorden’ vertelt van de professor Remi, die les geeft aan de universiteit, cultureel antropoloog en psychiater. De Ik-figuur is dan de verteller. De jonge Remi is voorbestemd om de boerderij van zijn ouders over te nemen. Ze wonen vlakbij de grens, daar wordt veel gesmokkeld. Er hing daar vaak een mist, een vreemde mist… als ‘Tekens van de Geest’. De Ik-figuur herkent deze mist wel. Hij is vaak in de Westhoek geweest. Die ‘geest’ wurmde zich overal in, lomp maar niet kwaadaardig. In de mist staarde hij mij ook altijd aan. Zijn nonkel Marcel neemt hem veel mee naar de oorlogsgraven van de 1e W.O. Deze oorlog had de Westhoek als een ruïne achtergelaten: “… het landbouwgebied veranderde in een vervuild, pokdalig land… een web van loopgraven …” (p.62) en met miljoenen doden. Nonkel vertelt over een zwarte soldaat die hem leerde: Carabouya te zeggen bij nachtmerries. De jonge Remi weet wat hij wil: de wereld repareren en mensen genezen! Het wordt geen boerderij, hij treedt in bij de Jezuïeten. Zijn ouders begrijpen het niet, thuis werd er niet veel gesproken. “Het is zoals het is, dat is het!” Bij de Jezuïeten wordt zijn levenspad bepaald door de terugkomende priesters uit Congo. Hun verhalen en meegebrachte objecten intrigeren hem bovenmate. Hij wil naar Congo, naar het Zuidwesten, naar de Yaka. Daar ervaart hij de mysterieuze kracht én macht van de Ngaanga, de inlandse priesters, zieners en genezers. Magische krachten houden de mensen in hun greep, fetisjen en daimonen spelen een rol, de voorouderverering en de rituelen bij de initiatie van jongens naar mannen. Het is een magische wereld die Remi daar ontdekt en waar hij zich volledig in onderdompelt, deels om de taal te leren, deels om de culturele ‘gebruiken’ te leren doorgronden. Deze overtuiging heeft hij volledig overgebracht op zijn student: de Ik-figuur. Inmiddels is Remi hoogleraar culturele antropologie aan de universiteit. Daar inspireert hij de Ik-figuur, die wil nu zijn studie antropologie afmaken: hij kiest daarvoor de krokodillen-verhalen uit Zuidwest Congo. Een zonderling verhaal had zijn aandacht getrokken. ‘Angstpsychose voor krokodillen in Popokabaka’, een nieuw fenomeen bij de Yaka. Er was een bruingrijze foto bijgevoegd met onmiskenbaar een menselijke voet, been en hand in de opengesperde ingewanden van een krokodil. Dit werd zijn onderwerp. Hij wilde er niet alleen een literatuurstudie van maken maar ook ‘veldonderzoek’ verrichten. Congo had Remi geroepen, Congo riep de Ik-figuur. Hij ontdekt niet alleen het levensverhaal van Remi in Congo, maar maakt een prachtig (gedocumenteerd) verslag van de “Krokodil”. Hij haalt er een grote onderscheiding mee. Remi is cultureel antropoloog en psychiater geworden, over mensen-genezen gesproken! De Ik-figuur is (misschien) Koen Peeters zelf, ook antropoloog. Koen Peeters: “Het hele verhaal is gebaseerd op het levenswerk van Renaat Devisch, ik mocht zijn persoonlijke archief bestuderen. Door dit boek heb ik zijn Congo en Yaka ervaringen doorgegeven.” Een roman tussen heden en verleden, afwisselend met twee hoofdfiguren. Een verhaal over de trieste erfenis van de 1e W.O., over het eenzame boerenleven in de Westhoek en over het exotische mysterieuze Congo. De verhaallijnen prachtig in elkaar verweven tot een consistent ‘verhalen-doek’ met poëtische taal. Het lezen zeker waard!