3,5 ⭐️

De wereld is gepolariseerd, dat horen we (en zien we) elke dag opnieuw, in de kranten en journaals op tv. Protesten, klimaatopwarming (of het ontkennen ervan), extreem rechtsen én linksen, geweld tegen vrouwen en tegen iedereen die anders is (qua kleur, geaardheid), ontkenners van pandemie en conspiracy theorists welig tieren en daarbovenop hebben we her en der politieke onrust te verwerken. Waar begint en waar eindigt de democratie? En wie bepaalt wat wanneer en hoe? Stefan Hertmans schreef dit uitgebreid essay dan ook om enerzijds te proberen begrijpen wat er aan de hand is en anderzijds om het moment, het nu, vast te proberen leggen. Aan de hand van historische gebeurtenissen en quotes (gaande van David Bowies ‘Where are we now?’ tot Victor Klemperers ‘De tijdsgenoot weet niets’ krijgen we een (zoveelste?) visie en plaatsing van actuele gebeurtenissen uit de pen van een van hedendaags meest invloedrijke Belgische schrijvers. Dit keer geen mooi relaas à la ‘Oorlog en Terpentijn’ of ‘De Bekeerlinge’ maar een betoog, een beschrijving of eerder een vastleggen van de huidige geschiedenis. Zoals altijd doet Stefan dit op onnavolgbare wijze met de mooiste proza en diepste inzichten zonder belerend en vingerwijzend over te komen (hoewel er een val schuilt in het net niet te overkomen). Wel wijst hij op de vele gevaren (die we intussen wel allemaal kennen maar weigeren te zien in onszelf) en op de gevolgen als we niks doen. Zoals steeds heb ik dit alweer verslonden, iets wat bij Hertmans boeken vaker gebeurt als ik die lees. Laat dit boek dan ook een begin zijn voor een beetje zelfperceptie en hopelijk kunnen we de geschiedenis dan toch nog ietwat een draai in de goede richting geven? Natuurlijk is dit geen roman maar eerder een verslag van hoe het er ‘vandaag’ aan toe gaat. Dit is een tijdsdocument en zal hoogstwaarschijnlijk volgend jaar of toch over een paar jaar minder relevant zijn, ofwel zal de geschiedenis zich blijven herhalen in een perpetuum mobile van dezelfde fouten maken, in een spiraal van verergeren gebracht. Only time will tell!