Prachtige mozaïekroman over identiteit

<em>Girl, Woman, Other</em> van de Brits-Nigeriaanse auteur <strong>Bernardine Evaristo</strong> (1959) won de Booker Prize 2019 (samen met <em>The Testaments</em> van <strong>Margaret Atwood</strong>) en vertelt het verhaal van twaalf vrouwen (waarvan eentje uiteindelijk als non-binair identificeert). “For the sisters &amp; the sistas &amp; the sistahs &amp; the sistren &amp; the women &amp; the womxn &amp; the wimmin &amp; the womyn &amp; our brethren &amp; our bredrin &amp; our brothers &amp; our bruvs &amp; our men &amp; our mandem &amp; the LGBTQI+ members of the human family.” De roman bestaat uit vier hoofdstukken onderverdeeld in telkens drie nieuwe vrouwen, een vijfde hoofdstuk waarin hun verhaallijnen bij elkaar komen en een epiloog. De manier waarop Evaristo hier een geheel van maakt is meesterlijk. De personages laten zien hoe het is om een vrouw te zijn, om niet-wit te zijn, om niet-hetero of niet cis-gender (cis-gender: je sekse is gelijk aan je gender) te zijn, om arm op te groeien, om een slachtoffer van seksueel geweld te worden etc. De individuele verhalen van de vrouwen stippen veel van dezelfde punten aan zonder dat het persoonlijke, specifieke verhaal van iedere vrouw verloren gaat. Zonder die samenhang – eveneens bereikt doordat de personages op allerlei manieren met elkaar verbonden zijn – was het boek een uitstekende verhalenbundel geweest, maar Evaristo smeedt er op fenomenale wijze een prachtige mozaïekroman van. Een groot deel van de leestekens, zoals een hoofdletter aan het begin van de zin en een punt aan het einde worden vrijwel volledig achterwege gelaten. Dat vergt even wat aanpassing van de lezer, maar zodra je eraan gewend bent, wil je waarschijnlijk niet terug. De stijl creëert een vloeiend ritme – passend bij het gevoel dat de vrouwen het verhaal aan het vertellen zijn - terwijl het boek tegelijkertijd prettig leesbaar blijft. Geen van de vrouwen is perfect; ze hebben allemaal zo hun onhebbelijkheden. Het idee dat een vrouw als personage uiterst sympathiek moet zijn, wordt gelukkig losgelaten. In plaats daarvan zijn ze arrogant, jaloers, vervelend, overspelig, afstandelijk etc. naar gelang hun karakter en wat ze willen bereiken. Bovenal zijn ze interessant en geloofwaardig, ook als ze onaangenaam zijn. <em>Girl, Woman, Other</em> is een geweldige, gelaagde roman over verschillende vrouwen, hun verschillende identiteiten en hoe zij om leren gaan met hoe anderen daar tegenaan kijken.