Kunst ontleden

In 2010 werd Coetzee 70 jaar. Ter gelegenheid daarvan nodigde de uitgever van Coetzee in Nederland, Eva Cossee, een viertal schrijvers uit om hun licht te laten schijnen op het werk van Coetzee. Eva Cossee en John Coetzee hadden/hebben een persoonlijke band. Zo koos Coetzee er een paar keer voor om een nieuw boek eerst in het Nederlandse taalgebied te laten verschijnen, dus voor het verschijnen in de oorspronkelijke taal. Nu heeft Coetzee Nederlandse wortels, wellicht speelt dat een rol. Cossee op haar beurt gaf, eveneens ter gelegenheid van de 70ste verjaardag van de schrijver, aan de Engelsman Attwell de opdracht om een biografie over Coetzee te schrijven. Men leze mijn recensie. Ik heb een zwak voor Coetzee, net zoals ik een zwak heb voor de schilder Mark Rothko. Ik begrijp vaak niet veel van zijn boeken en van de schilderijen van Rothko nog minder, maar ze raken me, ontroeren me, ergeren me, doen van alles met me. Dat is wat kunst kan doen. Ik heb weinig behoefte aan ontleding van kunst. Ik hoef ook niet een vogel te ontleden voordat ik van haar schoonheid kan genieten. Wel, genoeg hierover. De twee schrijfsters en twee schrijvers van dit dunne boek vertellen ieder op hun eigen manier over hun ervaringen met en bespiegelingen over de werken van Coetzee. Interessante lectuur maar niet overal even toegankelijk en dat was nu juist wel het doel van dit boek, zoals te lezen valt op de hoofdpagina van dit boek op Hebban, ter inleiding. Wat te denken van postmoderne metafictie, historische gesitueerdheid, zelftekstualisering, en intertekstualiteit? Of de laatste alinea op blz 110: Dat is Coetzees niet geringe bijdrage aan de beschouwing van de mens en zijn wereld. Dat hij, waar de waarheid van levende wezens wreedheid is en wreedheid een betaalmiddel, zonder die waarheid geweld aan te doen, onderzoekt hoe veel menselijkheid overblijft. ( Grunberg ) Tenslotte de titel van de bijdrage van Hans Achterhuis: Soms is een roman het meest heldere filosofische traktaat. Voor mij hoeft dit allemaal niet en als een schrijver niet van zins is om toe te lichten wat zij/hij bedoelt, dan verdenk ik haar/hem van interessantdoenerij en daar hou ik niet van. Als je weet waarover je het hebt dan kun je je uitdrukken in klare taal. Het doel is per slot van rekening dat de lezer begrijpt wat je bedoelt. Dat geldt niet voor kunst maar wel voor bespiegelingen, toelichtingen en recensies.