Verbondenheid tot de oneindige macht

Tijdens één van de vele oorlogen die Israël in haar bestaan heeft meegemaakt liggen drie pubers op een isoleerafdeling van een ziekenhuis. Ze komen met elkaar in contact en zullen dat hun hele verdere leven blijven. Samen krijgen ze twee kinderen. Dat klinkt wellicht vreemd maar al lezende begrijp je hoe het zit. Dit boek, van bijna 700 bladzijden, beschrijft hun lotsverbondenheid en hun liefde voor elkaar. Het verhaal kan worden opgedeeld in twee delen. In het eerste beschrijft Grossman een reis van Ora, haar zoon Ofer en haar chauffeur, de Palestijn Sami. Ze zijn op weg naar een appèl. Ofer heeft zich aangemeld voor een speciale opdracht van het Israëlische defensieleger. Grossman noemt het leger zeer bewust zo. Je snapt meteen waarom: hoe defensief is dit leger? De lezer zit op den duur samen met hen in de auto en is getuige van de gemoedstoestanden van de drie andere inzittenden. De situatie in de auto ontpopt zich tot een zeer intens gesprek. Grossman vertelt tot in detail wat er gebeurt, niet alleen in hun woorden maar ook in hun gedachten. De speciale opdracht is natuurlijk gericht tegen de Palestijnen. Sami rijdt hen daar naartoe. Hoe dubbel moet deze situatie voor hem zijn? Ofer heeft net zijn dienstplicht achter de rug. Ora is zielsgelukkig dat zij haar zoon behouden terug heeft en nu heeft hij zich vrijwillig aangemeld voor een speciale opdracht....Dit verscheurt haar. Ofer kampt met de angst van zijn moeder en met zijn eigen wil om toch te gaan. Het tweede deel, veruit het grootste, beschrijft een voettocht van Ora en Avram door het noorden van Israël, Galilea en de Golanhoogte, Syrisch grondgebied maar al jaren bezet door Israël. Ora wil niet thuis lijdzaam afwachten tot Ofer terugkomt of zij het bericht krijgt dat hij gesneuveld is. Ze zoekt dus haar oude vriend Avram op en troont hem mee. Ze wil samen met hem lopen en met hem praten. Grossman is in staat om tegelijkertijd de lezer te laten kennis maken met de schoonheid van het landschap en met de gemoedstoestanden van de beide wandelaars. Alweer. Nu zit je niet samen met anderen in een auto, nu loop je met de wandelaars mee en ben je getuige van hun doen en laten, hun eindeloze gesprekken die niet bepaald over het weer of de natuur gaan. Avram is ernstig getraumatiseerd door krijgsgevangenschap en begint meer dood dan levend aan de tocht. Ora is in staat om hem als het ware weer tot leven te wekken en hun oude verbondenheid opnieuw te versterken. Zo vertelt ze hem dat Ofer zijn zoon is en dat haar man Ilan dat weet. Ze beschrijft hem liefdevol en zo indringend dat hij tot leven komt voor Avram die hem nooit gezien heeft. Ook vertelt ze hem dat Ilan haar verteld heeft dat hij tijdens de Jom Kippoeroorlog met gevaar voor eigen leven op zoek is gegaan naar Avram. Ilan vond hem maar kon niet bij hem komen. Hij luisterde machteloos naar de hulpkreten van Avram over de radio maar meer kon hij niet doen. Gedurende de wanhopige schreeuwen om hulp roept Avram Ora en Ilan aan. Ilan hoort uiteindelijk hoe Egyptische soldaten Avram vinden en gevangen nemen. Al lopende neemt Avram dus kennis van deze schokkende feiten. De voettocht blijkt voor hem een ware therapeutische zegetocht te zijn. Ik heb meerdere boeken vijf sterren gegeven. Dit boek is niet met die andere te vergelijken. Dit is van de buitencategorie. Dit was het mooiste en meest indringende boek dat ik ooit las. Grossman schrijft achterin een soort nawoord. Slechts één bladzijde lang. Hij vertelt over de omstandigheden waarin hij dit lijvige boek schreef. Ik citeer: Ik ben aan het schrijven van dit boek begonnen in mei 2003, een halfjaar voor mijn oudste zoon Yonatan afzwaaide en een halfjaar voor zijn jongere broer Uri in dienst ging...... Op 12 augustus 2006....is Uri om het leven gekomen in Zuid-Libanon.... Na afloop van de rouwweek heb ik me opnieuw aan het schrijven van dit boek gezet. Het grootste deel was toen al af. Wat meer dan wat ook veranderde, was de klankkast van de werkelijkheid waarin de laatste versie tot stand kwam. Dat voel je als lezer door het hele boek heen. Ik heb niet eerder zo'n intens boek gelezen. Het is traag maar uiterst indringend. Neem er de tijd voor anders komt het niet tot zijn recht. Grossman verdient de volle aandacht en niet alleen ter nagedachtenis aan zijn gesneuvelde zoon. Verder. De titel van deze recensie. Je kunt zeggen, verbondenheid tot in het kwadraat, waarmee je een soort overtreffende trap aanduidt. Dit boek overstijgt dat. Grossman beschrijft de verbondenheid tussen alle vijf personages in dit boek. Vijf, want Adam had ik nog niet eens genoemd. Terwijl Ofer de zoon is van Ora en Avram, is Adam de zoon van Ora en Ilan. Beide broers waren eveneens zeer nauw met elkaar verbonden. Laat het maar aan vader Grossman over om dat in woorden te vatten. Tenslotte. Ik las eerder De glimlach van het lam, het debuut van Grossman. Ik vond het niet zo'n goed boek maar ik las toen al dat hier een talent in wording aan het woord was. Zie recensie. Dit talent ontplooit de schrijver in dit boek ten volle. Het is werkelijk virtuoos geschreven, met altijd fraaie beeldspraak die meteen treft en heel dichterlijk is. De thematiek is heftig maar Grossman is in staat om er ook veel humor in te stoppen. Ik heb vaak gegrinnikt om de goedgebekte sprekers in dit boek.