Het drama van onderdrukte Vlamingen

Voor een uitgebreide recensie over de inhoud leze men de onvolprezen Ruud Nicolai. Verder zijn er nog veel meer recensies geschreven over dit boek. Om niet in herhaling te vervallen beperk ik me tot wat me opviel aan dit wonderschone boek. Wat me vooral fascineerde was het verschijnsel waarin onderdrukte Vlamingen de kant kozen van de bezetter. Kennelijk vonden velen bij de Duitsers een soort erkenning voor hun hopeloze taalstrijd. Liever Duits dan Frans! Ik heb het eerder in andere recensies gezegd: wat weten wij Nederlanders bar weinig over die taalstrijd! Ik hoop dat er een Vlaming is die deze recensie leest en mij boeken aan de hand kan doen over deze strijd, over de geschiedenis ervan en de huidige stand van zaken. Fraai is de compositie waarin Stefan Hertmans door het huis loopt met de verhuurder/verkoper en de observaties, de keuring van het pand. De smakelijke dialoog tussen beiden wordt afgewisseld met terugblikken op vorige bewoners en hun buren. Het wordt een soort spekkoek, een laag actualiteit en een laag geschiedenis, om en om. Evenals bij Oorlog en terpentijn, dat zeven jaar eerder verscheen, put de schrijver uit verscheidene bronnen, veelal familieleden. In het tv programma Brommer op zee van 27 februari vertelt Hertmans over hoe de wording van dit boek op zijn pad kwam. Hij vond het na Oorlog en terpentijn eigenlijk wel genoeg. Genoeg geschreven over oorlog. Maar nu kon hij de verleiding niet weerstaan. Tijdens het lezen van dit boek bekroop mij regelmatig een onbehaaglijk gevoel: de oorlog in Oekraïne is in volle gang. Russen onderdrukken een broedervolk. Verzet en verraad. Houdt het dan nooit op?! Evenals bij het lezen van Oorlog en terpentijn kreeg ik af en toe het gevoel dat Hertmans er wel erg veel bij haalde. Er zijn talloze zijpaadjes die niet veel of niets toevoegen aan het hoofdthema. Maar Hertmans is een rasverteller en rijgt schijnbaar moeiteloos de ene anekdote aan de ander. Tenslotte de taal: wederom veel Vlaamse woorden en uitdrukkingen. Ik hou daarvan. Het verraste me overigens dat Hertmans op tv Nederlands sprak zonder een spoor van Vlaamse tongval, alsof hij een Nederlander is. In De opgang - een titel die ik niet kan plaatsen, wellicht Vlaams? - gebruikt de schrijver regelmatig Engelse woorden en uitdrukkingen, iets waarop ik hem niet heb betrapt in vorige boeken. Zo is ook Stefan Hertmans gezwicht voor modieus taalgebruik. Jammer. Vijf sterren voor de beschrijving, de geschiedenis van een buitengewoon kleurrijke Vlaams/Nederlandse familie.