Fermé en ouvert

Op fenomenale wijze weet Bakker een indolente kapperszoon neer te zetten in gelijknamige roman. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in herkenbare dagelijkse scènes zoals, uiteraard, de kapperszaak, een zwembad en het café. De sobere, droge en vooral gewone schrijfstijl past erg goed bij genoemde locaties alsook de hoofdpersoon die zich laat meesleuren in dagdagelijkse sleur zonder dat hij enige vorm van ambities koestert. Het laat perfect een personage zien die zich volledig schikt naar zijn lot zonder dat hij daar al te veel plezier in heeft terwijl hem dat gelijktijdig allemaal niet zoveel lijkt uit te maken. Gedurende het verhaal gebeurd er eigenlijk vrij weinig terwijl het plot gelijktijdig pakkend is met beeldende situaties. Op de achtergrond is zware thematiek verweven die niet zo aanvoelt dankzij de gortdroge herhaling van verschillende zaken wat zorgt voor luchtigheid en humor. Dit klinkt vrij abstract en dat komt, omdat ik tot dusver nog niks van het verhaal heb verklapt. Dat is ook wat lastig zonder het meteen volledig weg te geven, maar het boek neemt de vliegramp in Tenerife als uitgangspunt. Vrij uniek, nog nooit iets over gelezen in een Nederlandse roman, ondanks dat er veel Nederlandse slachtoffers bij dit ongeluk zijn gevallen. Naast het leven van de kapperszoon gaat het boek dus ook over deze vliegramp. Vrij interessant om te lezen ondanks dat het wat aanvoelt als een Wikipedia-samenvatting die in romanvorm is gegoten. Vermoedelijk is dat ongeveer hoe dit deel ook daadwerkelijk tot stand is gekomen als we het nawoord van de auteur moeten geloven. Dat nawoord is overigens het meest geniale nawoord wat ik ooit heb gelezen, niet overslaan deze keer. Naast de genoemde kapperszoon, gaat het boek ook over de vader van de kapperszoon die eveneens een kapperszoon is. Deze vader lijkt in alles op zijn zoon, hoewel ik juist bij de vader heel erg het gebrek aan motivatie in zijn beschreven handelen miste. Ik vermoed dat dit gevoel mij bekroop doordat er veel minder bladzijdes aan de vader zijn gewijd waardoor zijn karakter veel minder duidelijk wordt neergezet dan bij zij zoon. Anderzijds lijkt dit overduidelijk gebrek aan motivatie die deze lezer doet verlangen naar meer gecombineerd met het open einde een uiterst bewuste keuze van de auteur. Deze conclusie trek ik op basis van een nog niet genoemd karakter: "De schrijver". De schrijver in dit boek is uiteraard de schrijver, Gebrand Bakker, zelf. Via dit personage voert Bakker enkele memorabele uitspraken over het schrijverschap op zoals het belang van witregels en hoe dit meer kan zeggen dan woorden; en hoe eigenlijk alles kan in fictie, als je het maar geloofwaardig opschrijft. Zo gaat de schrijver naar een lezing waar het publiek valt over het feit dat er in een van zijn romans een Hornbach in Edam aanwezig is terwijl dit in het echt niet zo is, zij worden voorgelogen. Hoe dan ook, door de meta-fictionele laag die de schrijver creëert met het gelijknamige karakter is de vraag in hoeverre je de waarheid leest en of het verhaal over de eerdergenoemde vader niet een verhaal in een verhaal is. Nog lang niet elementen heb ik benoemd, zo helpt de kapperszoon zijn moeder bijvoorbeeld bij het begeleiden van verstandelijk gehandicapten in een zwembad waaruit weer een subplot met een interessant vraagstuk ontstaat, maar dat moogt gij lezer allemaal zelf ontdekken. Kortom, een bijzondere roman. Enerzijds zo simpel geschreven met zulke alledaagse en humoristische situaties dat het anti-literair aanvoelt terwijl het gelijktijdig een gelaagdheid biedt met allemaal verschillende vraagstukken en thematiek wat het weer uiterst literair maakt. Combineer dat met de unieke sfeer en een uiterst sterk hoofdpersoon die deze roman creëert en het enige wat ik nog doe is smachten naar Bakkers eerdere romans, klasse!