Een mix van humor, fantasie en overleven

Earthlings begint als een verhaal over twee kinderen met een wilde verbeelding die de zomer zoals elk jaar met de hele familie in de bergen doorbrengen. Yuu en Natsuki beloven elkaar: “Survive, whatever it takes”. Deze zin lijkt op het eerste gezicht onschuldig, maar krijgt een hele nieuwe betekenis naarmate het verhaal vordert. Yuu gaat mee in alles wat Natsuki suggereert, terwijl Natsuki zich in haar fantasieën verbergt. Zonder de steun van haar familie kan ze zich niet verdedigen tegen het misbruik waarmee ze te maken krijgt. Ze heeft het gevoel dat ze hoe dan ook moet overleven, zoals het een echte Earthling en volwaardig lid van de babyfabriek betaamt. Japanse auteurs vergelijken hun maatschappij graag met een fabriek (denk aan Hiroko Oyamada’s The Factory). De druk om aan de verwachtingen van de samenleving te voldoen is een centraal thema in Earthlings. Hoe ontsnap je aan de maatschappij en het waakzame oog van familie en vrienden? Door terug te gaan naar de basis… Voor de zekerheid een waarschuwing: Earthlings bevat grafische beschrijvingen van seksueel misbruik en jonge kinderen die seks onderzoeken en gaat ook discussies over incest en seks zonder toestemming niet uit de weg. Dingen die daadwerkelijk in de maatschappij gebeuren, maar die vaak niet als een acceptabel onderwerp in fictie worden beschouwd. Als je dat soort scènes niet wilt tegenkomen, dan moet je dit boek niet lezen. Door middel van deze scènes bespreekt Sayaka Murata indirect serieuze kwesties in de samenleving; kwesties waar velen een oogje op dichtknijpen omdat ze zich niet kunnen voorstellen dat iemand zoiets zou doen. Toyama, de man van Natsuki, komt over als een karikatuur wanneer hij zijn mond opendoet. Op een gegeven moment liet Toyama’s commentaar me hardop lachen voordat ik de paragraaf herlas en me opnieuw realiseerde dat wat hij zei geen normale opmerking is. De absurditeit kan niet verhullen dat hij geen morele/ethische grenzen heeft: zolang het maar het tegenovergestelde is van waar de maatschappij voor staat voelt het goed voor hem. Hij is de rebel, en net als de anderen voelt hij zich vervreemd van de maatschappij; een alien. Het mooiste vind ik de scènes waarin Natsuki haar innerlijke heks kanaliseert om met haar problemen om te gaan (magisch realisme!) – wat totaal het tegenovergestelde is van Yuu’s onderdanige manier van omgaan met zijn problemen – en ik denk dat dit boek een sprookje of fabel had kunnen zijn als het onderwerp anders was geweest. Wat ik minder waardeer is de constante vergelijking van de maatschappij met de Factory in zowel de gedachten van de personages als de dialogen. Het had iets minder gekund. Halverwege het boek neemt het verhaal een interessante wending. Ik had dit van tevoren niet verwacht, dus ik was aangenaam verrast en ik vroeg me steeds meer af waar de personages me vervolgens naartoe zouden leiden. De synopsis geeft niet weg wat voor boek je gaat lezen. Ik heb echt genoten van deze roman en de rijke fantasieën, de onderhoudende dialogen en de verknipte personages spelen daarin een grote rol. Tegelijkertijd was ik me voortdurend bewust van de ernst van wat de hoofdpersonen meemaakten. Sayaka Murata slaagt erin om een zwaar onderwerp op een lichte manier te bespreken zonder dat het minder serieus aanvoelt. Ondanks het onderwerp is het boek gemakkelijk te lezen. Vergeleken met Murata’s eerdere roman Buurtsupermens, heeft Earthlings meer pit en emotie. Veel dank aan Grove Atlantic en NetGalley voor een digitale ARC van deze roman in ruil voor een eerlijke recensie!