Doelgericht dansen

Met een ongelofelijk sympathieke mokerslag opent Raoul de Jong zijn boekenweekessay van 2023. Hij legt uit hoe hij met zijn roman 'Jaguarman' de wereld een cadeau probeert te geven: de toegang tot een wereld vol prachtige verhalen over de kracht om door te zetten. Maar helaas is de wereld weinig ontvankelijk voor het cadeau en voelt De Jong zelf de kracht niet meer om door te zetten. En dan komt het bericht dat hij dit essay mag schrijven: "toen kreeg ik plotseling een zwaard in mijn handen en een kroon op mijn hoofd". Het essay gebruikt De Jong vervolgens om zijn doel te bereiken. Hij stelt daarbij de kracht om door te zetten centraal: in zijn eigen verhaal (doorzetten met een reis door het Caribisch gebied ondanks tegenslagen, doorzetten met zijn missie ondanks het verzet in en buiten de boekenwereld), in de weergaven van de schrijvers met wie hij de wereld wil laten kennismaken (die hun verhaal bleven vertellen ondanks de weerstand in die tijd) en in de beschrijving van de duistere geschiedenis (de tot slaaf gemaakten die alle verschrikkingen doorstonden en overleefden). Daarvoor danst hij tussen twee verhaallijnen: die van zijn eigen reis en die van de beschrijvingen van vele auteurs die in het verleden hebben gereisd om het verhaal van de kracht met anderen te delen. Hij beschrijft beide verhaallijnen op een relatief eenvoudige manier en reflecteert regelmatig op situaties en zichzelf. Die luchtigheid of lichtheid van de schrijfstijl wordt in dit werk gecombineerd met fragmenten en situaties die niet heel diepgaand worden beschreven. Zaken worden aangestipt, grote thema's worden aangeraakt en je gaat als lezer weer verder. Dat dient het doel van het essay - de wereld laten zien welke literatuur er nog ligt om te lezen en welke verhalen ons kracht kunnen geven -, maar het maakt het essay zelf niet per se aantrekkelijker. Je mist nu verdieping. Dit heeft ook effect op de structuur. Er wordt veelvuldig gesprongen tussen De Jongs fysieke tocht en zijn literaire tocht: daardoor leest het soms onrustig. Desalniettemin is dit een essay dat je als lezer aan het denken zet. Het laat je zien dat er nog een wereld te winnen is en het laat je nadenken over je eigen (lees)gedrag. Dat doet De Jong door verwondering waarbij hij met talrijke verwijzingen je nieuwsgierigheid prikkelt en aan het einde duidelijk een activistische oproep doet: "Het heeft wel degelijk zin om te dansen".