Interessante psychologische tekening

Samuel mag dan wel een zeer hoog IQ hebben, als het op emoties aankomt ontstaan er kortsluitingen in zijn hoofd en verwarring in zijn relaties, zowel met zijn lief als op zijn werk. Hoogbegaafdheid en vormen van ontoereikendheid in sociale contacten zijn wel vaker een combinatie die voor de omgeving onbegrijpelijk zijn. Voor Samuel is zijn consequent volgehouden rechtlijnigheid een houvast in een wereld waarin schijnbaar iedereen op ieder ogenblik en in iedere situatie een ander petje opzet. Dat leidt uiteraard voortdurend tot misverstanden, ontslagen en uiteindelijk ook een breuk in zijn relatie. Samuel is ervan overtuigd dat hij de liefde van zijn leven kan terugwinnen indien hij een ware heldendaad kan verrichten. Dat hij daarin ook slaagt is een waar kunststuk, niet alleen van Samuel zelf, maar uiteraard van de auteur. Ik lees niet zoveel romans en bij het lezen huldig ik het adagio van Roald Dahl: elke regel moet me nieuwsgierig maken naar de volgende en raak ik na twintig pagina's niet mee in een verhaal van honderd, dan hou ik ermee op. Dat ik dit boek in twee dagen uitlas, pleit dus voor de schrijfster. Het duurde even vooraleer ik de wisselende tijden waarin het verhaal zich afspeelt goed kon plaatsen. Gelukkig heeft me dat niet afgeschrikt: het verhaal kan niet zonder dit trucje. De huidige pandemie is al achter de rug (hopelijk is Leen van den Berg een goede clairvoyante) en het verhaal speelt zich af in een nabije toekomst met wortels in deze tijd. Het karakter van Samuel zou zich kunnen lenen tot neerbuigend neerkijken, leedvermaak of lacherigheid. van den Berg ontwijkt iedere keer handig, verstandig en met goede humor deze valkuilen. Ik heb het gevoel dat zij mensen met een autismespectrum persoonlijk kent. Uit haar vele beschrijvingen van Samuels reacties op een buitenwereld die hij maar niet kan begrijpen, spreekt altijd veel begrip en mededogen. Daardoor wordt Samuel in de verste verte geen karikatuur maar een mens die op een heel eigen manier verbindingen legt (of daar, volgens de gangbare normen, niet in slaagt). De klap op de vuurpijl is de apotheose, zeer onverwacht en heel ingenieus bedacht. Vaak vind ik het einde van een roman afdoen aan het verhaal; hier gebeurt net het tegenovergestelde. Samuels 'heldendaad' vormt het orgelpunt van een gedetailleerd psychologisch portret. Hilarisch: zeker. Tragisch: ongetwijfeld. To the point: no doubt about it.