Verplaatsen in

Nu in 2020, het jaar dat de bevrijding alweer vijfenzeventig jaar geleden is, zijn de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog nog steeds springlevend. Niet in het laatst, doordat er nog steeds boeken over de oorlog verschijnen. Draaidagen is de debuutroman van Bianca Boer die op zeer overtuigende wijze binnenkomt. Het gaat over trauma’s en familiebanden. Eerder heeft Bianca Boer al een dichtbundel en een verhalenbundel geschreven. In Draaidagen worden feiten en fictie gemengd door de hoofdpersoon Judith zich te laten verplaatsen in de geschiedenis van haar oma Nini, een Auschwitz overlevende. Thuis is ze de verzorgster van oma en in de film speelt Judith een verpleegster. “Alles in mijn leven is minder erg dan wat jou is overkomen.” Judith breekt haar studie af, nadat ze een abortus heeft ondergaan. Ze gaat weer bij haar oma Nini wonen, die heel belangrijk voor haar is. Hier hoopt ze tot rust te komen. Maar of dat gaat lukken met een oma die een obsessie heeft met eten en steeds vergeetachtiger wordt? “Nini, jij bent de enige die ik ken die zo in eten opgaat dat je alles om je heen vergeet. Als jij eet, bestaat er niets en niemand anders.” Om dichter bij haar oma te komen en haar beter te begrijpen gaat Judith als edelfigurant in een film over de Tweede Wereldoorlog spelen. Het Apeldoornsch Bosch wordt gebruikt als decor voor deze film. Dit werd in de nacht van 21 op 22 januari 1943 ontruimt door de Duitse bezetter. Bijna 1300 mensen werden op transport gesteld naar Auschwitz, waarvan niemand terug keerde. Voor een filmscène is het nodig dat haar haar ‘geknipt’ wordt. Alleen zorgt dit er wel voor dat Nini terug naar de oorlogstijd geworpen wordt en nog meer in het verleden leeft. Ze denkt dat ze moet hamsteren en het weer oorlog is. Nini herbeleeft de Tweede Wereldoorlog als het ware door toedoen van haar kleindochter Judith. Draaidagen is een indringende zoektocht van een jonge vrouw die niet loskomt van de geschiedenis van haar oma. Het verhaal heeft indruk op mij gemaakt, door de manier waarop Judith haar leven in dienst staat van zorgen. Liefde en verdriet gaan hand in hand voor haar. Het verhaal wordt verteld vanuit Judith. Judith krijgt steeds meer besef van wat de mensen in de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt en komt zichzelf ‘tegen’. “Er wordt geschopt. De SS’ers halen uit met hun stok. De soldaat slaat hem. Hij schreeuwt, slaat met zijn hand tegen zijn wang, broek op de knieën. Gehuil, mensen die aan de deur krabben. De korrels Zyklon B die door de luchtgaten in de gaskamer gegooid worden verdampen.” Heftig om dit te lezen, zo beeldend geschreven. Het is net alsof je er zelf bij bent. “Wat er in die oorlog gebeurde ligt zo buiten mijn voorstellingsvermogen dat ik er niet bij kan komen. Ik kan er nog zoveel over weten, tegelijk begrijp ik er niets van. Het is alsof er bij jou van binnen al die jaren water heeft gesijpeld. Het doet er lang over om iets uit te hollen, maar als het eenmaal doorbreekt, houdt niets het tegen.” Bovenstaande zin is behoorlijk herkenbaar voor mij als lezer. In de eerste verhaallijn lees je hoe Judith voor haar oma zorgt en dat deze last heeft van slecht slapen. In de tweede verhaallijn lees je hoe Judith niet echt haar draai kan vinden in het studentenleven en haar studie afbreekt. De derde verhaallijn is die van Judith als edelfigurant. Door deze rol hoopt Judith haar oma beter te kunnen begrijpen en ontvlucht ze haar eigen omstandigheden thuis. Door de vlotte schrijfstijl van de auteur kun je niet anders dan Draaidagen achter elkaar uitlezen. Ik heb genoten van Draaidagen en vond het indrukwekkend en de bijzondere manier/vertelwijze waarin dementie in een verhaal verwerkt is maakt het nog extra aangrijpend.