Saul Bellow – The Adventures of Augie March

Leesjaar 20 augustus 1974 Saul Bellow – The Adventures of Augie March Penguin Classics (Londen) 2019 Via Steinz’ Gids voor de Wereldliteratuur kwam Saul Bellow mijn digitale bibliotheek binnen. Uit zijn rijke oeuvre viel de keuze op The Adventures of Augie March uit 1953. Augie stond een tijd te wachten bij de bushalte, ik negeerde zijn opgestoken hand een paar keer, maar liet hem nu instappen. Augie March is een straatschoffie in Chicago, dat met zijn vriendjes de buurt onveilig maakt. Hij groeit met zijn twee broers, waarvan de oudste zeer ambitieus richting rijkdom raast en de jongste mentaal achtergebleven is, bij zijn moeder op. De vader is verdwenen. Oma Lausch, de huurder die bij de familie inwoont, helpt met raad en daad de kinderen voor te bereiden op het leven in de wijde wereld, maar houdt de boel ook in het gareel. Er is geen geplaveid pad naar een succesvolle toekomst, een vastomlijnd plan heeft Augie ook niet. Midden in de economische crisis van de jaren dertig is het sappelen en dappere pogingen doen om de eindjes aan elkaar te knopen. Zo doet hij wat hand-en-spandiensten voor de invalide eigenaar van een biljartzaal, werkt met honden, wordt geen verkoopheld in een kledingwinkel, doet dat enigszins in een sportartikelen winkel, steelt boeken, probeert verf aan de man te brengen, werkt bij het startende bedrijf van zijn broer, helpt een miljonair met het uitzoekwerk voor zijn immer veranderende magnum opus. Hij mist de kans op actieve dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog omdat hij niet door de medische keuring komt en kiest vervolgens voor de koopvaardij, om zo toch zijn steentje bij te dragen aan de goede zaak. Het schip, waarop hij is aangemonsterd als boekhouder en scheepsarts, wordt getorpedeerd en zinkt. Na een hachelijk avontuur in de reddingsboot, die hij deelt met een totaal van het pad geraakte zelfbenoemde wetenschapper, beland hij uiteindelijk in schimmige handeltjes in Parijs. De liefde brengt hem aanvankelijk ook weinig geluk. Van een verloving met een rijkeluisdochter, net als zijn oudere broer, komt het niet doordat hij een vriendin helpt om een ongewenste zwangerschap te beëindigen. De erfgename die hij wel ziet zitten, wil hem niet en het duurt even totdat haar jongere nichtje zijn hart dusdanig weet te veroveren dat hij haar volgt naar Mexico om er een adelaar te trainen voor de jacht op hagedissen. Tussendoor is hij nog het bed ingedoken met een Grieks kamermeisje. In Mexico loopt zijn relatie vast na een jachtongeluk. De definitieve streep wordt gezet als Augie de actrice Stella helpt ontsnappen aan de autoriteiten die achter haar malafide vriend aan zitten. Stella blijkt uiteindelijk de vrouw waarmee hij trouwt, hij volgt haar naar Parijs. Er zijn verschillende kansen op een leven in rijkdom. Als spiegelbeeld van zijn broer, die uitgroeit tot een succesvol zakenman. Augie laat ze allemaal passeren. Hij laat zich niet adopteren door een rijk echtpaar, pakt niet de kans te trouwen met een rijk meisje, sluipt traag weg uit zijn relatie in Mexico en maakt geen carrière in het uitdijende bedrijf van zijn broer. Steeds is hij van plan een studie op te pakken en altijd komt er iets tussen. De droom die hij uiteindelijk durft te dromen, om ergens op het platteland een schooltje te beginnen waar ook zijn jongste broer en zijn inmiddels blinde moeder een welverdiende plek verdienen en waar ruimte is voor een gezin, laat hij varen als hij met Stella trouwt en met haar naar Parijs trekt, naar weer een onzeker bestaan. Terecht of onterecht ongelezen? Bellow heeft veel woorden nodig om Augie tot leven te wekken. Het boek is zwaarlijvig en heeft moeite met ademen, maar is bij de laatste ademtocht zinvol gebleken. Het kostte mij wat moeite om in het verhaal te komen, maar over de helft van het boek, toen er een adelaar getraind werd, liet het me niet meer los. Ik wilde weten in welke sloten Augie nog meer terecht zou komen en of hij toch nog ergens een pot met goud onder een regenboog vandaan zou trekken. Het is een leven zoals het kan lopen als je zijwegen inslaat, zonder concreet plan en wel ziet waar het op uit draait. Soms is er een tijdelijke verlichting van financiële lasten, soms is er liefde, soms is er gevaar. Altijd zijn er de opgehaalde schouders als er weer eens iets faalt, want morgen ligt er weer een nieuw pad voor de deur. Vaak blijkt achter de principiële façade een minder principieel leven schuil te gaan. Schudt het dek kaarten en kijk welke hand je toebedeeld hebt gekregen. Bevalt die niet, schudt nog eens. Dit boek heeft zoals veel boeken de labels meesterwerk en Great American Novel opgeplakt gekregen. Ondanks de doorwrochte zinnen, mooi beschreven karakters en reeks vreemde situaties waarin Augie zijn rol vervult, haalt het mijn top tien niet. Daarvoor verrast het boek te weinig. Vaak voel je als lezer al aan dat een baantje geen succes wordt of een liefde snel zal verwelken, al dan niet door een toevallige samenloop van omstandigheden, meestal door toedoen van Augie zelf. Het levert een prima karakterschets op, waarin de hoofdpersoon van jochie tot volwassen man wordt gevolgd door een leven dat hij achterna loopt. Geen boek om op een luie zondagmiddag te lezen, je moet er echt in investeren. Je krijgt er misschien geen meesterwerk voor en naar die ene grote Amerikaanse roman moet je ook nog even verder zoeken, maar een flink aantal uren leesplezier is zeker gegarandeerd. Mooiste zin: Now there’s a dark Westminster of a time when a multitude of objects cannot be clear; they’re too dense and there’s an island rain, North Sea lightlessness, the vein of the Thames.