Beschouwingen van de moderne maatschappij

Vrouwkje Tuinman ken ik als dichteres, ik wist niet dat ze ook romans schreef. Ik kan me niet herinneren of ik ooit een gedicht van haar heb gelezen. Toch had ik bij een "poëtische roman" een wat speelser taalgebruik verwacht, mooie, onverwachte zinnen die tot herlezen uitnodigen. Niets van dat alles. Ik zou het niet eens een roman noemen, het zijn eerder losse stukjes, columns (stukken zijn inderdaad eerder als column verschenen). Het zijn kille beschouwingen zonder emotie, de emotie is eigenlijk alleen tussen de regels door te voelen, maar dat kan ook eigen interpretatie zijn van een (voor mij erg) herkenbare situatie. De verhalen gaan over een multiculturele samenleving (als je het zo kan noemen, want ieder lijkt vooral langs de anderen heen te leven, dus eigenlijk over de mislukte multiculturele samenleving) in een flat die op de nominatie staat om gesloopt te worden. Vanuit de flat van de buurvrouw (de alter-ego van de schrijfster) is beschreven hoe de andere buurtbewoners en bezoekers in dat decor bewegen. Je komt weinig te weten over de drijfveren of gedachten van de andere personen, ook wordt de buurvrouw zelf nauwelijks beschreven. Het zijn pure observaties, zonder conclusie en zonder oordeel. Daarmee deed het me sterk denken aan Het bittere kruid van Marga Minco. Sommige stukken horen bij elkaar als een rode draad, deze hebben ook steeds dezelfde titel om het verband te benadrukken. Ze zijn door elkaar gehusseld en ik weet niet of er een chronologische volgorde, of een andere volgorde in zit. Het lijkt allemaal vrij willekeurig. Verschillende stukken passen niet bij de andere stukken, als stukken van een andere puzzel. Door de geringe lengte van de verschillende verhalen en de tamelijke willekeur is het een boek dat je niet in één keer van voor naar achter hoeft uit te lezen, ideaal om nu en dan eens op te pakken en hier en daar wat stukjes te lezen. Toch mis ik de eenheid van het geheel. De hoofdlijn is hoe de hoofdpersoon langzaamaan naar een andere woning gaat verlangen (en uiteindelijk verhuist). Waarom ze wil verhuizen, is niet altijd even duidelijk, de voorgenomen sloop lijkt een van de hoofdmotieven te zijn, maar overlast en de nalatige houding van de woningbouwvereniging lijken ook een rol te spelen, naast een soort ontheemding in je eigen huis. De schrijfstijl is bijzonder sober, zonder opsmuk, korte zinnen: precies waar moderne literatuur om vraagt om nog toegankelijk genoeg te zijn voor de goegemeente en vooral de jeugd (absoluut een aanrader voor De Lijst dus). Ja, het is een stijl en ja, het past bij het kille observeren. Toch leest het niet prettig, het leest niet dóór, met al die punten en losse zinnen zonder echte samenhang. Ik krijg het gevoel dat de schrijfster neerbuigend is naar de lezer ("begrijp je me wel?") en daarnaast ook uiterst voorzichtig is, een soort angstige politiek-correcte houding om geen mening en geen emoties weer te geven over de geobserveerde situatie, een censuur op de gedachten en gevoelens om discussie te mijden. Wat dat betreft vind ik het een doodeng boek en helemaal van deze tijd.