Zolang het leger lanterfant en geen oorlog voert blijft het Oostenrijkse keizerrijk bestaan

Heel veel humor in deze beschrijving van het leven in Oostenrijkse dubbelmonarchie. De hoofdpersonen spelen in hun onnozelheid een belangrijke rol voor het in stand houden van het keizerrijk. Drie (vier) generaties van arme sloebers die door een toevallige gelegenheid adellijk zijn geworden redden het keizerrijk en als het geslacht uitsterft, gaat ook het keizerrijk verloren. Het leven in garnizoenstadjes is voor soldaten saai als ze niet kunnen vechten. Ze slaan de tijd dan dood met feestjes, met het versieren van vrouwen en met grote drank- en schranspartijen. De familie wordt van adel doordat grootvader ooit de jonge keizer omlaag trok toen die meende met een verrekijker het slagveld bij Solferino (hier komt Henri Dunant tot het besluit o het Rode Kruis op te richten) in ogenschouw te nemen. Op verrekijkers werd geschoten en opa wilde niet dat de jonge keizer doodgeschoten zou worden bij zijn regiment. Er wordt geschoten, maar omdat de keizer op e grond wordt gesmeten door opa krijgt deze een adellijke titel. Als deze er bij de overheid op blijft hameren dat zijn daad geen heldendaad is verliest hij uiteindelijk zijn erkenning als held en ook inkomsten. Hij verbiedt zijn zoon het leger in te gaan, maar die wil juist graag het leger in. Opa krijgt zijn zin en de zoon wil niets liever dan dat als hij een zoon krijgt dat die het leger ingaat. Met veel moeite slaagt deze zoon voor het officiersexamen. Met allerlei ledigheid moet hij zich bezighouden want als soldaat de oorlog ingaan komt er maar niet van. Als hij uiteindelijk als heldendaad twee emmers water gaat halen voor het garnizoen wordt hij doodgeschoten en eindigt de adellijke familie haar bestaan en gaat tegelijkertijd het keizerrijk ten onder. De Radetskymars is geschreven ter ere van de heldendaden van generaal Radetzky en het spelen daarvan wordt een ritueel om de heldhaftigheid van het Oostenrijkse leger in gedachten te houden. De mars speelt een prominente rol door het hele boek heen. Ik heb veel moeten lachen om de rake beschrijvingen, die me deden denken aan de avonturen van de brave soldaat Schwejk. De taal van Joseph Roth is echter feel fijnzinniger en mooier dan die uit de romanserie van Hasek. Een aanrader: echt een wereldroman.