Zoektocht naar meer ruimte om samen te leven op deze kwetsbare aarde

De titel die als leidend thema is gekozen doet denken aan het aforisme van Multatuli, Ideen 155: ‘Van de maan af gezien zijn wij allen even groot’ en Multatuli vervolgt met: ‘Voor een weter zou er geen verschil merkbaar zijn tussen de kennis van een kind en van de wijsgeer die het meest en het zuiverst gedacht heeft’. Voor mij geeft Marjolijn van Heemstra invulling aan deze gedachte. De verdeeldheid tussen mensen, die volgens haar steeds maar toeneemt, baart haar zorgen. Wat kun je doen om die verdeeldheid te laten ophouden? 18 hoofdstukken met mooie titels ontleend aan boeken en ontmoetingen met mensen vooral via internet brengen de wereld in kaart vanuit verschillende gezichtspunten. Om even wat titels te noemen: ‘Verlangen naar uitzicht’, ‘The attitude of an astronaut’, ‘Therapeutisch naar de aarde staren’, ‘Kosmologisch bewustzijn’, ‘De geheime ademhaling van de aarde’, ‘Een antwoord op de verte’, ‘Het heden doet er steeds minder toe’, ‘Een schaduwwereld binnen handbereik’, ‘Nergens, ergens, overal’, In lichtjaren heeft niemand haast’. Deze titels laten zien dat we allemaal verlangen naar ruimte, maar tegelijkertijd dat mensen elkaar nodig hebben om te kunnen overleven. Welke eigenschap hebben astronauten vooral nodig om het samen in een kleine ruimte uit te houden? Ze legt ook bezoeken af aan plaatsen waar mensen pogen samen te leven in voorbereiding op de toekomst In een versplinterd bestaan, dat ook op prachtige wijze met ruimtetelescopen in de ruimte is te zien, zoekt Marjolijn naar verbindende levensvormen. Iedereen wil de ruimte in, maar van wie is de ruimte? De USA en de Sovjet-Unie hebben ooit een verdeling van de ruimte gemaakt. Nu gaan rijke individuen zoals Elon Musk de ruimte in. Mag dat zomaar? Moeten we in de ruimte niet juist een echte samenleving stichten, waar we die delen met elkaar. En hoe kun je het inzicht (dat gewonnen is vanuit de ruimte) dat de aarde een heel kwetsbare levensruimte is voor de mensen, laten groeien? Marjolijn van Heemstra maakt hiervan een intrigerende zoektocht die je gewoon mee kunt maken. Zelf vond ik dat het opzoeken van de door haar verstrekte informatie veel verhelderend beeldmateriaal opleverde. Ook het bekijken van de genoemde TED-filmpjes, interviews met de door haar benaderde geleerden leverde veel waardevolle informatie op en een grotere waardering voor haar gedachten over samenleven en wat je daaraan in het klein kunt doen. Het op die manier lezen gaf veel informatie en tegelijkertijd zat Marjolijn van Heemstra erbij en gaf commentaar op wat ik zag of las. Achterin het boek van bladzijde 161-175 worden per hoofdstuk de bronnen genoemd en de lezer wordt gestimuleerd om die op te zoeken. Zo krijgt het boek van haar een gedegen omvang en levert het hopelijk ook meer zicht op een betere samenleving. De ondertitel ‘Een zoektocht naar meer ruimte in ons leven’ wijst daar op. In het begin had ik veel moeite met de vele beschrijvingen van het aardse bestaan – en de daarmee samenhangende behoeften – waarin veel gewezen wordt op het scrollen op de smartphone, het open- en dichtklappen van de laptop en de vele slokken koffie die genomen worden tijdens de gesprekken met wetenschappers. Later beschouwde ik het als een aanwijzing om ook even een kop koffie te nemen en af en toe een slok te nemen. Door de verwijzingen en de namen zelf op te zoeken, ging ik mee in het tempo dat door de schrijver wordt verteld. Ik vind het een boek om hoog te schatten door de vele ideeën en mijmeringen over het menselijk bestaan te midden van al die anderen die ook hun weg op aarde moeten vinden.