Na het lezen: De ontdekking van de hemel (Spoilers)

Ik weet niet wat het is met dit boek, ik weet niet waarom ik het gewoon niet goed kan vinden. Ik ben meestal niet kritisch over boeken, ik kan het aantal boeken dat ik gelezen heb en écht niet goed vond op één hand tellen. Ik wilde het leuk vinden. Tot vrijwel de laatste hoofdstukken, ben ik blijven hopen dat het beter zou worden. Intussen is het boek uit, 927 pagina’s later en ik kan met zekerheid zeggen dat het niet beter is geworden. Toen ik mensen vertelde dat ik dit boek aan het lezen was en hen hoorde zeggen dat ze het geweldig vonden en hoopten dat ik het ook leuk vond, voelde ik me eerlijk gezegd een beetje gek. Het beste Nederlandstalige boek ooit, Harry Mulisch, tonnen goede recensies,... Waarom vond ik het dan zo slecht? Ben ik de enige? Zoek ik er teveel in? Ik denk dat het grootste probleem dat ik persoonlijk heb met het boek de schrijfstijl is. Mulisch lijkt zo verliefd op zijn eigen intellectuele capaciteiten en woordspelingen dat het boek moeilijk te lezen en te begrijpen is. De talrijke filosofische en literaire referenties, die in het verhaal voorkomen, zijn duidelijk meer bedoeld om indruk te maken, dan om eender welke meerwaarde aan het verhaal toe te voegen. Hij wil tegelijk een filosofische roman, een avonturenverhaal en een soort mysteriespel creëren, maar slaagt er niet in dat alles op een samenhangende manier met elkaar te verbinden. De verhaallijn is slordig, de personages zijn oppervlakkig en slecht ontwikkeld. Hun gesprekken en relaties voelen geforceerd, alsof Mulisch wanhopig graag zijn eigen intellectuele kennis in het boek wil verwerken en dat doet door de personages te laten spreken in niets anders dan filosofische en wetenschappelijke feitjes. Verder is elk ander woord in het boek ‘natuurlijk’, Natuurlijk weet je dat… Natuurlijk weet je niet dat… De karakters zijn neerbuigend en hebben daar eerlijk gezegd weinig reden toe. Zo geweldig zijn ze zelf namelijk ook weer niet. Ik zag het einde niet aankomen, niet omdat het echt een plottwist was, maar omdat de losse manier waarop Mulisch omging met het plot het onmogelijk maakt om eender welke gebeurtenis te voorspellen. Verrassend was het misschien wel maar uiteindelijk vond ik het einde vooral teleurstellend. Al met al voelde de oorspronkelijke verhaallijn, het idee dat Quinten het testimonium moest terugbrengen naar de hemel, meer aan als een soort b-plot, wat maakt dat het einde op zijn beurt geforceerd aanvoelt en het verhaal niet echt af lijkt te zijn. Mulisch doodde naar het einde toe geleidelijk de meeste met naam genoemde personages, maar dat voelde voor elk van hen al even onnatuurlijk aan. Je blijft met meer vragen zitten dan antwoorden en geen van de personages, hoe leeg ze ook zijn, kreeg een bevredigend einde. Ik denk niet dat ik ooit nog een boek van Harry Mulisch zal vastnemen. Ik geloof heus wel dat hij zo slim is als hij beweert, maar de arrogantie en betweterigheid die van zowat elke pagina van het boek druipt, samen met het sexisme, waar iedereen schijnbaar gewoon over leest, geeft mij weinig vertrouwen, dat eender welk van zijn andere boeken beter zal zijn. Ieder zijn ding, Mulisch is niet dat van mij. Juist daarom durf ik ook moeilijk een duidelijk antwoord te geven op de vraag: “Zou je dit boek aanraden?” Mijn onmiddellijke, eerlijke reactie zou een absolute nee zijn. Nee, verdoe je tijd er niet aan, bespaar jezelf de moeite. Verder weet ik wel dat het merendeel van de mensen, die dit boek hebben gelezen, het absoluut de moeite waard vonden. Uiteindelijk zou ik dus zeggen: “Ga je gang, maar als je in het begin al merkt dat dit misschien toch niet echt je ding is, leg het boek dan weg. Het wordt niet beter.”