Broederlijkheid en gelijkheid

Een vondelinge wordt grootgebracht door nonnen en een jonge novice leert haar lezen. Door de revolutie kunnen ze beiden ontsnappen, waardoor ze hun leven in eigen handen moet nemen. Het boek begint met een beschrijving van een revolutie die nergens concreet wordt benoemd, doch er wordt duidelijk verwezen naar de Franse Revolutie en de bestorming van de Bastille. Gaandeweg blijkt duidelijk dat het wel degelijk deze periode is. Het stoorde me wel dat de gebeurtenissen en de figuren niet concreet benoemd werden, zeker omdat het boek volgens de uitgeverij een “historische roman” is. Ik meen echter dat dit werk geen historische roman is, maar een roman over “opnieuw beginnen”. De Franse Revolutie begint met de bestorming van de Bastille door het volk, waarbij het koningshuis, de adel en de clerus werden verjaagd. Men predikte gelijkheid voor iedereen. Deze revolutie was ingrijpend op alle vlakken. Van Leeuwen beschrijft de problemen van deze jonge maatschappij door het leven van enkele figuren te beschrijven. Cathy vlucht uit het klooster bij het begin van de revolutie en moet haar leven opnieuw opbouwen. Zuster Berthe verlaat dan ook het klooster. Haar aristocratische familie is naar het buitenland gevlucht en ze wordt door de vorige dienaars uit het ouderlijk huis gezet. Ook zij moet een eigen leven opbouwen. Er is de piano forte bouwer Tobias die vriendschap sluit met de beul Charles. Beiden ontwerpen ze een nieuwe versie van de guillotine. Ik wil opmerken dat beide mensen historische figuren zijn. Zij worden wel met naam genoemd. Het opbouwen van een nieuw leven blijkt moeilijk te zijn. Cathy is een vondelinge en begint onderaan de ladder, maar ondervind weinig “broederlijkheid” bij andere mensen. Berthe is de dochter van een edelman en wordt enkel hierdoor belaagd door haar vroegere bedienden uit oogpunt van “gelijkheid”. Ze slaan alles aan en zetten Berthe op straat waardoor ook onderaan de ladder moet beginnen. Tobias sluit vriendschap met Charles, wat niet evident is, omdat de man scheef wordt bekeken door de massa door zijn beroep. Van Leeuwen heeft een zachte stijl. Ze schrijft traag, in wat langere zinnen, met veel aandacht voor de mensen. In het begin van het boek volgt ze de jonge Catho tussen de nonnen. Haar leefwereld en gevoelens worden treffen weergegeven. Later wordt minder aandacht geschonken aan de beschrijving van de psyche van de personages, ook al worden ze geconfronteerd men zware problemen. Er zijn diverse verhaallijnen die door elkaar worden verteld. Ze schrijft niet altijd in chronologische volgorde, maar het leest vlot en je kunt de verhalen makkelijk volgen. Gelijkheid en broederlijkheid zijn begrippen, ze krijgen maar leven door de daden van mensen, waardoor dit geen evidentie wordt. Een van de onderwerpen die in dit werk onderhuids leeft is de situatie van de vrouw. In die tijd stelde dit niet veel voor, maar hier worden twee verschillende vrouwen als hoofdpersoon neergezet die hun strijd om een eigen leven uit te bouwen met verve voeren. Het boek begint met een volksfeest en luidt een nieuw begin in. Van Leeuwen stelt echter dat niet alle begin een feest is. Een boek dat doet nadenken. Sterke aanrader.