Veelbelovend debuut over keuzes en geheimen

‘Eerste reserve’, het debuut van freelance journaliste Rijan van Leest, is veelbelovend. Het is te merken dat hier een ervaren schrijfster aan het werk is geweest. In mooi taalgebruik en vloeiende zinnen vertelt ze het verhaal van hoofdpersoon Simon van Wijk. Hij is tevreden met zijn kleurloze bestaan in een dorpsgemeenschap waar het draait om vis, kerk en voetbal. Hij heeft een vrouw, een puberzoon en een hond. Toch was het ooit zijn ambitie om het dorp te verlaten en verre reizen te gaan maken met zijn jeugdliefde Neva. Maar het lot besliste anders. Als Neva na zestien jaar terugkeert naar het dorp, wordt Simon herinnerd aan zijn ambities. Het moment dat Simon verneemt dat Neva weer teruggekeerd is, is het startsein van een onomkeerbaar proces dat Simons leven volkomen op zijn kop zal zetten. Als in een domino-effect volgen de gebeurtenissen elkaar op met als enige en uiteindelijke doel de geheimen die het dorp al jaren bewaart te ontrafelen en Simon de mogelijkheid te geven eindelijk voor zichzelf te leven en niet als eerste reserve. Het verhaal begint in 2014 waar Van Leest in slechts een zin het weinig inspirerende leven van Simon schetst: werkzaam in de vis, zaterdag op het voetbalveld, zondag in de kerk en de tijd dat hij meer dan 20 km buiten het dorp is geweest kan hij zich niet eens meer herinneren. Niet echt een personage dat tot de verbeelding spreekt en je vraagt je af of Van Leest deze wat sullige man op een geloofwaardige manier de geheimen zal kunnen laten ontrafelen. Een vraag die al snel volmondig met ‘ja’ beantwoord kan worden als ze Simon laat terugblikken naar zijn jeugdjaren in 1998, het jaar waarin hij Neva voor het eerst ontmoet. Daar maak je kennis met een heel andere Simon, een jongen vol dromen over de toekomst en een avontuurlijk leven, en wordt je beeld van hem in een klap 180 graden gedraaid. De andere personages in het verhaal leer je bijna uitsluitend kennen door de ogen van Simon. Op zich voor hun rol in het verhaal prima, maar ze blijven daardoor vlak en onpersoonlijk omdat je niets meekrijgt van hun gedachten en gevoelens. Het zorgt er wel voor dat je, als het boek uit is en alle verhaallijnen mooi bij elkaar gebracht zijn, met vragen over de beweegredenen van hun handelen blijft zitten. Dat geldt met name voor keuze die Tessa, Simons vrouw, in het verleden heeft gemaakt. Door de twee verschillende tijdlijnen wordt duidelijk wat er zich jaren geleden heeft afgespeeld rondom de verdrinking van Simons broer Thijs en waarom Simon de keuze heeft gemaakt om zijn eigen leven op te offeren voor het geluk van anderen. Een keuze waar dankbaar misbruik van wordt gemaakt door zgn. vrienden, die hierdoor onbekommerd wel hun dromen kunnen waarmaken. Ook de rol van trainer Jansen van de voetbalclub waar Simon, in eerste instantie als eerste reserve van zijn broer, al jaren lid van is, is bedenkelijk! Daarmee wordt direct een deel van de titel van het boek verklaard, maar pas helemaal op het eind wordt duidelijk waar de titel in zijn totaliteit voor staat. Door het achterhalen van de feiten wordt duidelijk dat alles uiteindelijk met elkaar in verband staat. Zelfs het verraad in de oorlog heeft een link met alles wat er in het fatale jaar 1998 is gebeurd. Door Van Leests beschrijving van de gesloten dorpsgemeenschap voel je bijna het beklemmende van de ons-kent-ons-mentaliteit waarin alle problemen binnenskamers worden gehouden. Je voelt een plaatsvervangende boosheid voor Simon, die ondanks alles vol compassie handelt naar de mensen die ervoor gezorgd hebben dat zijn leven zo anders is gelopen. Hopelijk weet Rijan van Leest met haar volgende boek ook weer te overtuigen en opnieuw te zorgen voor minstens een evenaring van de fijne leeservaring van ‘Eerste reserve’.