Vertekend leven

Gert-Jan van den Bemd (1964) is kunstenaar, wetenschapsjournalist en schrijver. Hij schrijft en publiceert al vanaf 1993 verhalen en gedichten. In 2013 ontving hij de Delta Lloyd poëzieprijs van België en in 2014 de eerste prijs in de schrijfwedstrijd van literair tijdschrift Tirade. In 2015 won hij Heel Nederland Schrijft, in 2016 de Aspe Award en in 2017 de verhalenwedstrijd van het International Literature Festival Utrecht (ILFU). In 2018 verscheen zijn debuutroman De verkeerde vriend, een jaar later gevolgd door Na de val. Na het plotselinge overlijden van haar vader Ward heeft Sofie Nauta alles tot en met de crematie in haar eentje geregeld. En nu heeft ze nog een klus te klaren, namelijk het leeghalen van Wards appartement en het huis waarin ze met hem en haar broer Max haar jeugd doorbracht. Max is niet van plan een vinger uit te steken, hij is niet eens overgekomen voor de crematie. Wards boekencollectie lijkt het meest eenvoudig, die gaat in z’n geheel naar de universiteit waar hij werkte. Tot een verontrustend telefoontje Sofie’s band met haar vader en broer in een totaal ander daglicht zet. Van den Bemd zet de lezer door zijn schijnbaar nonchalante schrijfstijl meteen op scherp als hij ik-personage Sofie introduceert. ‘The girl next door’ die door haar vaders overlijden gedwongen wordt het leven, dat ze tot dan toe als vanzelfsprekend had ervaren, te overdenken en te onderzoeken. De wijze waarop de auteur dit doet, laat zijn kunstzinnigheid zien. Hij schildert Sofie terwijl ze aan het eind van haar queeste beeldend haar gedachten schetst. Hij verwoordt hoe zij met fineliner en papier haar leven tekent. Eenvoudige pennenstreken aaneengeregen tot Escheriaanse hoofdstukken. Na de val wordt geheel vanuit Sofie’s perceptie beschreven, waardoor de lezer zowel haar handelen als haar gedachten volgt in het nu en het verleden, in wat ze weet en denkt te weten, in haar eenzaamheid omringd door anderen, in haar kwetsbaarheid en doorzettingsvermogen. Haar ogenschijnlijke onbevangenheid camoufleert haar wilskracht. Door die gelaagdheid in haar karakter kan de lezer niets anders dan met Sofie meeleven om samen met haar de rauwe werkelijkheid onder ogen te zien. Naarmate Sofie meer tijd doorbrengt in Wards appartement ontdekt ze meer over zijn leven dat van Max en van haarzelf. Soms doordat ze ontdekt wat er niet meer is, soms doordat ze ziet wat ze nooit zag. Familie, vrienden, collega’s en herinneringen; iedereen en alles staat voor die ene streep met de fineliner in Sofie’s hand en het is aan haar om het plaatje compleet te maken. De vraag ‘Wie was Ward?’ reikt verder dan het afstoffen en opruimen van zijn spullen. Het spoort aan tot reflectie, afstand overbruggen en het onbekende omarmen. Het antwoord op de vraag leidt tot Sofie’s volwassenheid. Van den Bemd heeft met Na de val een bijzondere psychologische roman geschreven, waarin hij de lezer mondjesmaat deelgenoot maakt van het leven van het gezin Nauta. Het verhaal wordt rustig opgebouwd, de prangende vragen en ontwikkelingen houden de lezer geboeid. Aan het eind van het boek lijkt er een enigszins onlogische versnelling in het verhaal te ontstaan, die niet bij de rest past. Maar ondanks dat schetst de auteur een bijzonder en vertekend leven.