Honderd jaar leesplezier

Van slopende ziektes tot een zoon die veertig opstanden ontketent en een vader die aan een boom wordt vastgebonden en zo een bovenmenselijke leeftijd bereikt. Het boek Honderd jaar eenzaamheid van de Colombiaanse Nobelprijs voor de Literatuurwinnaar, Gabriel García Márquez, heeft het allemaal. Oude en hedendaagse problemen worden aan de kaak gesteld en het boek zit volgepropt met originele verhaallijnen. Maar waarom verdient deze prachtige roman nou alle lof? In de fantastische roman Honderd jaar eenzaamheid, oorspronkelijk uitgegeven onder de Spaanse titel Cien años de soledad, wordt de familiegeschiedenis van het geslacht Buendía vertelt. Eerst lezen we over vader José Arcadio Buendía die gebergtes doorkruiste in een hopeloze zoektocht naar de zee, en vervolgens het dorp Macondo stichtte toen deze vooraf gedoemde tocht strandde. José Arcadio Buendía is getrouwd met Ùrsula Iguarán, en samen kreeg het echtpaar drie kinderen: twee zoons, José Arcadio en Aureliano, en één dochter, Amaranta Buendía. We lezen hoe de kinderen opgroeien in de verzengde hitte van Macondo, en hoe dit dorp uitgroeide van een gehuchtje in het moeras tot een welvarend stadje met een trein. Je leest hoe zigeuners het dorp ontdekten en het letterlijk op de kaart zetten, hoe natuurrampen het einde van de voortvarendheid betekenden en hoe iedereen aan een slopende aandoening lijkt te lijden. Wat het boek zo goed maakt, is de realistische schrijfstijl van Márquez, die met zijn scherpe pen het leven in Zuid-Amerikaanse dorpjes dusdanig beschrijft, dat je ernaartoe getransporteerd wordt. Toch kun je Honderd jaar eenzaamheid niet tussen de realistische boeken in de kast zetten, want Márquez heeft nog een verrassing in petto. Hij maakt een geniale verbinding naar het magisch realisme, een sub-genre van het surrealisme. In deze stijl is de dood belangrijk, en komen de doden dan ook vaak terug, al dan niet in geestvorm. Door de stijl krijgt het boek een dromerig geheel, en tikken de pagina’s razendsnel weg. Vele, uiteenlopende problemen kruisen het pad van de Buendía’s. Zo lees je hoe José Arcadio Buendía gek wordt van honger naar nieuwe kennis en materialen, en noodgedwongen wordt vastgeketend aan een boom en daar nog vele jaren aan vast blijft zitten. Ook de kinderen van José Arcadio Buendía en Ùrsula werken zich vaak in de nesten. Zo ontketent zoon Aureliano veertig opstanden tegen de conservatieve regering van het huidige Colombia, en verliest ze allemaal. Ook Amaranta heeft dingen op haar kerfstok, zij het in haar geval indirect. Door haar koppigheid en ondoorgrondelijke hart pleegt haar Italiaanse geliefde Pietro Crespi zelfmoord nadat zij zijn huwelijksaanzoek meermaals afwees en hij gek werd van radeloosheid. Ook de worsteling van de vele generaties Buendía’s wordt prachtig verhaald. De achter-achterkleinzoon van José Arcadio gaat verderop in het boek veel feesten te geven en laat zich constant omringen door mensen om maar niet alleen te zijn en zich eenzaam te voelen. Amaranta sluit zich na de zelfmoord van Pietro Crespi op in haar kamer, afgesloten van de wereld en boos op zichzelf, waardoor ze haar eenzaamheid alleen maar vergrootte. Ja, iedereen in dit boek ondervindt de slopende gevolgen van deze verschrikkelijke ziekte, die vandaag de dag nog steeds slachtoffers maakt. Kortom, Honderd jaar eenzaamheid is een prachtig verhaal dat belangrijke problemen aankaart. Tevens heeft het boek veel te danken aan een prachtige schrijfstijl en een bijzonder genre. Je wordt meegenomen in een achtbaan van emoties en je wordt meegesleept met het lijden van de personages. Je slaat het boek dicht met een verbaasd en verzadigd gevoel. Hoe al deze fantastische elementen allemaal in één boek zijn gestopt, weet ik niet, maar het is gelukt en het is magisch. Wat ik wél weet, is dat Honderd jaar eenzaamheid ons allemaal nog minstens honderd jaar leesplezier zal brengen!