De Zwijger

Zelfs na het lezen van deze meer dan vuistdikke (944 blz!) biografie blijft het moeilijk om het leven van Willem van Oranje te duiden. In een woelige wereld van Hollanders, Spanjaarden, Fransen, Vlamingen, Duitsers, Engelsen, rijken, edelen, stedelingen, protestanten, katholieken, gematigden en extremisten, komt hij elke keer weer met zijn hoofd boven water. Ik ben er niet zeker van dat deze opportunist, die veel deed uit eigenbelang, werkelijk de Vader des Vaderlands genoemd mag worden. Om iedereen te vriend te houden, waaide hij met alle winden mee en probeerde hij bondgenoten aan zich te binden. Zijn principes waren veranderlijk en vaak te koop. Wellicht heeft WvO het Nederlandse poldermodel uitgevonden. Om tot deze conclusie te komen, had de schrijver wat mij betreft wel wat minder woorden kunnen gebruiken. De grote hoeveelheid context en details deden mij de aandacht verslappen. Ik heb, eerlijk gezegd, dan ook een aantal hoofdstukken diagonaal gelezen. Een must voor de kenners, een opgave voor mensen die dikke boeken schuwen.