Via persoonlijke verhalen treft de kogel doel

Zitten wij Nederlanders nog steeds dusdanig in de ontkenningsfase dat nota bene een Belg onze geschiedenis in de Oost moest vastleggen? Dat ik via zijn ‘Revolusi’ pas leerde dat enkele eeuwen geleden de grootste slavenmarkt in Zuid-Oost Azië die in Batavia was? Dat de uitbuiting van de Indonesische bevolking waarschijnlijk samenhangt met de afscheiding van België, waardoor Willem I te weinig belastinggelden kon innen? Als we daar dan toch een buitenlander voor nodig hebben, dan maar de beste die je je kunt wensen: David Van Reybrouck! Overigens is er enige connectie met België in relatie tot de Oost, al was het maar via Raymond van het Groenewoud. Van Reybrouck schetst de geschiedenis van ‘ons’ Insulinde. De opkomst (en ondergang) van de VOC. Dat Nederlanders Indonesië als een voormalige kolonie beschouwen, is een misplaatst idee. Het gros van dit op drie na grootste land ter wereld werd pas ingenomen in de periode 1870 – 1914, na de langste koloniale oorlog ooit: de Aceh-oorlog. Deze duurde van 1873 tot 1914. Daarna was Indonesië ruim veertig jaar daadwerkelijk een Nederlandse kolonie. Zo kort dus maar. Met alle ellende voor de plaatselijke bevolking van dien. De geschiedenis tot en met de politionele acties wordt beschreven, ook aan de hand van formele beleidsstukken en verslagen. Het is onthutsend te lezen hoe Nederland vanuit een misplaatst gevoel van suprematie de ene diplomatieke blunder na de andere maakte. Zozeer zelfs dat de Amerikanen hun handen met tegenzin aftrokken van de aanspraak van Nederland op de eilandenarchipel, waarna de weg vrij lag voor de Indonesiërs hun onafhankelijkheid te bevechten. Die laatste jaren zijn er op grote schaal oorlogsmisdaden door Nederlandse bevelhebbers en soldaten begaan, iets waar weinig aandacht wordt besteed in het Nederlands onderwijs. Van Reybrouck tekent de verhalen op van slachtoffers en van daders, uit eerste hand. Met de onafhankelijkheid van Indonesië zette een wereldwijde dekolonisatie in. Indonesië speelde een hoofdrol op het internationale toneel en zette met de Conferentie van Bandung (officieel de Azië-Afrika Conferentie) in 1955 de toon. Het devies van het congres was ‘Leven en laten leven’ en ‘Eenheid in verscheidenheid’. Tien jaar na de Conferentie van Bandung waren er vierendertig Afrikaanse landen bijgekomen. De zogenaamde ‘Jakarta-methode’ bleek een succesformule. ‘Revolusi’ is niet alleen een uiterst leerzaam boek inzake historisch besef, het is vooral indrukwekkend hoe mild direct betrokkenen terugzien. Daders die open kaart spelen en al snel beseften dat er schandelijke wandaden hebben plaatsgevonden, overigens acties die decennialang door de verschillende Nederlandse regeringen zijn ontkend of, het laatste decennium, schoorvoetend worden onderkend. Nog steeds is er geen sprake van noemenswaardige herstelbetalingen of smartengeld voor familie van vermoorde Indonesiërs. Die bevolkingsgroep praat bijzonder mild over de Nederlanders die hun zoveel leed hebben berokkend. Juist die kleine persoonlijke geschiedenissen maken ‘Revolusi’ tot een verhaal dat je niet meer zult vergeten. Iets wat generaties geschiedenisleraren nooit is gelukt.