Lezersrecensie
Omerta in adellijke kringen, en hun andere afwijkingen
25 jan 2018
Edmond en Hermine bewonen kasteel Metternich, letterlijk op de grens van Limburg en Duitsland. Als je via de westelijke poort het erf verlaat rijd je Nederland in, doe je dat aan de oostelijke poort, dan bevind je je in Duitsland. De geboorte van hun eerste kinderen, de tweeling Sophie en Stella, gaat mis. De meisjes overlijden. Enkele jaren later bevalt Hermine opnieuw van een tweeling, Nol en Max. De ontwikkeling van de laatste baart zorgen aangezien het jaren duurt voordat hij gaat praten. Toch komt dat goed. De jongens spelen vaak met hun ‘buurmeisje’ (het eerste meisje in de wijde omtrek dat ook in hogere kringen is geboren). Nora ondervindt weinig liefde van haar moeder Floor, terwijl haar vader Frans zich vaak in regeringskringen bevindt. In het gezin van Edmond en Hermine ervaart zij enige warmte van de ouders, vooral van Hermine.
Max is helemaal weg van Grosspapa Maximiliaan, een gewezen Duitse militair. Als WO-II uitbreekt, verlaat Max dan ook het land door de oostelijke poort. Hij wil ‘het vaderland’ dienen. Nol gaat rechten studeren in Leiden. De tweeling ‘deelt’ Nora, waarbij Max in tegenstelling tot zijn broer ook van lichamelijk contact geniet. Daar heeft Nol geen problemen mee, hoezeer hijzelf ook verliefd is op Nora. Sterker nog: hij moedigt de twee aan. Van den Boogaard toont op overtuigende wijze hoe twee verschillende individuen in één ziel verenigd kunnen zijn. Wat van de een is, is van de ander. Nora kan niet kiezen tussen de twee, maar trouwt uiteindelijk met Nol. Het huwelijk wordt niet geconsumeerd. En toch krijgt Nora drie kinderen: Maxim, Elsie en – jaren later – Fransje. Drie keer raden wie de vader is. Ook Nol is daarvan op de hoogte, maar bij ieder nieuw kind is hij zo blij alsof het zijn bloedeigen nakomeling is.
Tijdens de oorlog heeft Max een beschermende schil om het huis van Nol en Nora bij het Wilhelminapark in Utrecht gecreëerd. Zij worden dan ook niet onderworpen aan de ontberingen waaraan anderen weerstand moeten bieden. De geschiedenis herhaalt zich: evenmin als Floor is Nora in staat haar kinderen genegenheid te bieden. Maxim kan daar redelijk mee omgaan, Elsie is een heel ander geval. Zij tergt haar moeder tot het uiterste en drinkt al op jonge leeftijd buitensporig veel. De enige warmte die af en toe in de grote villa opvlamt komt vrij bij een bezoek van Max.
Als jonge vrouw treedt Elsie na de oorlog in dienst van de burgemeester van Utrecht. Hij en zijn vrouw zijn bevriend met Koningin Juliana en prins Bernhard. Als zij Elsie aan het koninklijk paar voorstellen, zijn zowel Juliana als Bernhard weg van de aristocratische, vrijgevochten vrouw. Ze is dan inmiddels begin dertig. Bernhard, Elsie noemt hem PB ofwel Pruisisch Blauw, voegt haar toe aan zijn leger minnaressen. Om zeker te zijn dat zij te allen tijde ter tot zijn beschikking zal staan, arrangeert hij een huwelijk met een knappe paracommando die zich jegens PB gedraagt als een trouwe hond die klakkeloos alle bevelen opvolgt. Als Elsie bevalt van een jongen moge duidelijk zijn wie de vader is.
Elsie staat voor de moeder van de auteur. De jonge Maximiliaan die wordt geboren is natuurlijk Oscar van den Boogaard. Het is jammer dat er nauwelijks over dit boek wordt gesproken in de pers, maar veeleer op ‘het vervolg van’: het feit dat Maximiliaan opgroeit en het hem duidelijk wordt dat die vreemde meneer die af en toe op bezoek komt wel een hele vreemde relatie met zijn moeder heeft. Kindsoldaat geeft een mooi inkijkje in het milieu van adellijke kringen, van hun wereldvreemdheid en de dwangbuis waarin deze families zijn vervlochten. De omerta van de maffia kan nog wat leren van de wijze waarop die wordt toegepast in dergelijke milieus. Vergeet de publiciteit rond de schrijver Van den Boogaard, een man die op zoek is naar zijn roots, wat dit prachtige verhaal ondersneeuwt. En toch blijft het een wat vlak verhaal. De publiciteit er om heen leidt af, dat zou een vervolg kunnen worden op Kindsoldaat. Ondanks dat het verhaal misschien minder literair maar wel recht-toe-rechtaan is: Pak het boek. Wedden dat u het in een ruk uitleest?