Het botsen van verschillende culturen.

Naar aanleiding van het mooi uitgegeven boek “Alle verhalen” van Jean Rhys, kwam ik op het spoor van “De wijde Sargassozee”, een boek dat heel veel enthousiaste recensies kreeg. Ik las ergens dat “De wijde Sargassozee” iets te maken had met het beroemde “Jane Eyre”, de klassieker van Charlotte Brontë. Zulke linken tussen verschillende literaire werken, vind ik altijd geweldig. Jane Eyre heb ik heel lang geleden gelezen, maar ik herinnerde me nog heel goed dat er daar in het kasteel van Mr. Rochester, op de bovenverdieping, een mysterieuze vrouw leefde, die Jane de stuipen op het lijf joeg. Die mysterieuze, waanzinnige vrouw was de eerste vrouw van Rochester. Zij zat daar opgesloten. Hoe was het zo ver gekomen? Wat was de voorgeschiedenis van die vrouw? Wel, in De Wijde Sargassozee gaat het over deze vrouw. Jean Rhys geeft een stem aan die vrouw, die geboren werd aan het andere eind van de wereld. De schrijfster zelf groeide op, heel ver van Engeland, op het eiland Dominica. Net zoals het hoofdpersonage, Antoinette, voelde zij zich nergens thuis. Antoinette was een beetje een eenzaam kind. Ze was anders dan de andere kinderen. Ze was een “witte neger”. Ook haar moeder hoorde nergens bij en werd gehaat en bespot. Haar moeder was zelfs bang voor de mensen van het eiland. Antoinette wordt uitgehuwelijkt aan een Engelsman (Mr. Rochester) en moet mee naar het koude kille Engeland, waar zij onmogelijk kan aarden. Ondertussen is er van liefde geen sprake. Ze wordt gek. Komt dat doordat er waanzin in de familie zit, of wordt zij gek gemaakt door emotionele verwaarlozing? Ik denk eerder dat laatste. Wat loopt het triest af voor Antoinette (die door Rochester Bertha genoemd wordt). Haar hele identiteit verliest ze. En dat kille Engeland is heel anders dan het zonnige eiland waar zij vandaan kwam. Het boek gaat eigenlijk over het botsen van twee totaal verschillende culturen. Het is erg vlot geschreven. In het voorwoord schrijft Jan Brokken: “De verschillen (tussen Antoinette en zij) vlakte Rhys weg. In haar autobiografie, die tien jaar na De wijde Sargassozee verscheen, schreef ze over zichzelf als Antoinette, maakte ze van zichzelf het verlegen, stille, teruggetrokken meisje uit de roman. Het schrijven had haar herinnering vervormd, het enige dat ze nog als waarheid wenste te zien, was haar fictie.”