Mensen verzinnen verhalen

De Pijlers van de Beschaving is de tweede graphic novel van Yuval Yannick Harari. Het verhaal begint bij de transformatie van een jager-verzamelaar samenleving naar een agrarische. Een opmerkelijke transitie omdat het voedsel eenzijdiger werd. De sterfte hoger. De levensduur korter. De conflicten meer en groter. Er ongelijkheid werd geïntroduceerd door een scheiding in producenten (boeren) en bestuurders. Een belangrijk en centraal thema van Harari is dat de mens verhalen en mythen verzint om deze fundamentele ongelijkheden te legitimeren en in stand te houden. Fictieve verhalen en imaginaire ordes. Het geloof in dezelfde mythen is het fundament onder de grote wereldrijken en ook andere samenwerkingsverbanden als bijvoorbeeld bedrijven. Deze mythen, en het geloof er in, is ook de basis van de huidige moderne samenleving. Als voorbeeld: de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring waarin de gelijkheid van alle mensen wordt vastgelegd, berust, volgens Harari, op een mythe. Deze gelijkheid is in de praktijk ver te zoeken. Een imaginaire orde dus. Doordat iedereen hierin echter wel gelooft, blijft een samenleving bij elkaar en kan men met elkaar samenwerken. Geld, bedrijven, religies, staten, maar ook concepten als kapitalisme, een markt etc etc, kunnen bestaan omdat ze een imaginaire gemeenschappelijke basis hebben waarin mensen geloven. Imaginair betekent hier volgens Harari dat ze verzonnen zijn. De rol van het schrift, en dan nog specifier de getallen daarin, maakte het mogelijk dat bezit geregistreerd kon worden en regels expliciet beschreven konden worden. Daardoor konden de door mensen verzonnen mythen vastgelegd worden, werden ze gemakkelijk overdraagbaar, en kon er gehandhaafd worden. Er ontstonden rechtbanken, wetten en wetgevers als gestolde fundamenten van de mythen. Harari beschrijft hoe leidende elites hun macht verankeren door mythes te verzinnen waarin hun macht en leidende rol wordt verklaard, vastgelegd en verankerd als een Goddelijke orde. Bijvoorbeeld het kastenstelsel in India. Stap voor stap ontstaan om de leidende Brahmaanse kaste alle macht te laten behouden. Harari beschrijft verder hoe het ontwikkelen van mythen en verhalen ook toepast werd om blanke mensen zwarte mensen te laten overheersen. En mannen superieur te verklaren boven vrouwen. Er zijn geen objectief aanwijsbare bewijzen voor deze verschillen, het zijn door mensen verzonnen verhalen! De afsluiting van Harari is echter positief. Mythen zijn niet in beton gegoten, maar kunnen worden aangepast en veranderd. Ook deze graphic novel is, net als deel I, erg boeiend. Door de beelden blijft de essentie van het verhaal net wat beter hangen. Erg mooi!