Lezersrecensie
En toen was iedereen blind
13 jan 2022
Het originele “en toen was iedereen plots blind”-verhaal. De verteller, die heel af en toe Bill wordt genoemd, wordt wakker in een ziekenhuis met ingepakte ogen – hij heeft blijkbaar net een behandeling ondergaan en die dag mag het verband eraf. Maar er komt niemand opdagen. Hij gaat na een tijdje op zoek, merkt dat het ziekenhuis grotendeels verlaten is, en dat de overblijvers allemaal blind zijn. Al snel achterhaalt hij dat een wereldwijde, spectaculaire meteorenregen de dag ervoor, waarvoor quasi iedereen naar buiten gelopen is maar die hij gemist heeft, de oorzaak van de algemene blindheid is. Nog wat later leren we dat Bill betrokken was bij het kweken van triffids, een nieuwe gigantische plantensoort die met een lange, giftige “tong” dodelijk uithaalt naar alles wat leeft. Bovendien blijken die predatorplanten, gecreëerd in een Soviet-lab maar al snel wereldwijd verspreid omdat ze kunnen omgezet worden in bruikbare oliën, zich nog te kunnen verplaatsen ook.
Wat volgt is een einde-van-de-beschavingsverhaal: eerst is er totale chaos, dan groeperen mensen zich, de weinigen die ook ergens in een kelder zaten tijdens de meteorenregen hebben natuurlijk een enorm voordeel… En overal komen die moorddadige triffids opduiken. De queeste van Bill leidt hem van de ene naar de andere geïmproviseerde gemeenschap die allemaal een eigen “oplossing” hebben om met de situatie om te gaan. Maar Wyndham bouwt dat knap op: het is geen vrijblijvende tocht (het heeft, natuurlijk, met een vrouw te maken), het is geen opeenvolging van allemaal nieuwe gemeenschappen die met mekaar niks te maken hebben (integendeel, antagonisme tussen de “oplossingen” is een drijvende kracht in het verhaal). Er wordt redelijk wat afgefilosofeerd over de mensheid en het lot, maar in korte dialogen die nooit drammerig worden – ook dat is knap gedaan.
Eén van de beste ideeën in het verhaal komt in het begin. In Londen, een dag of wat nadat haast iedereen blind is geworden, vormt zich enerzijds een groep die zich realiseert dat alle blinden onmogelijk gered kunnen worden, en dat de opdracht van de zienden is om, samen met wat blinde vrouwen die kinderen kunnen kweken, de mensheid weer op te bouwen. Die offeren dus de blinden op met het oog op de lange termijn. Een andere groep realiseert zich dat de zienden wellicht niet uit vrije wil voor de blinden zullen zorgen, en kidnapt dus zienden om hen, vastgebonden, als gids in te zetten. Die offeren dus de zienden op voor de overleving op korte termijn. Beide groepen doen iets wat moreel niet kan, beide hebben er een goeie reden voor.