Oh, oud te worden....!

Couperus vertelt het verhaal van twee stokoude mensen, Ottilie Dercks en Emile Takma, die 60 jaar eerder een misdaad hebben begaan en dit hun hele leven tot aan hun dood zullen meedragen en het lijkt er bijna op dat hun hoge leeftijd een straf is voor deze misdaad, omdat ze beiden voortdurend lijden onder hun - vermeend - geheim. We volgen het proces van versterven van deze mensen, die elkaar nog dagelijks zien als Takma op bezoek komt en ze zwijgend tegenover elkaar zittend door het raam kijken. 
Het is in hun grote familie een gedeeld geheim dat ze vroeger een buitenechtelijke relatie hadden en dat daaruit ook een dochter is geboren, ook Ottilie geheten, wier zoon Lot gaat trouwen met Ellie, een kleindochter van Takma, zodat ze eigenlijk neef en nicht zijn. En langzamerhand wordt het geheim van de oude misdaad ook bij steeds meer familieleden bekend. Aan deze centrale intrige zijn nog tal van familieverwikkelingen vastgeknoopt: gevolgen van de vele echtscheidingen, erfeniskwesties, een foute oom met grensoverschrijdend gedrag, ruzies tussen echtelieden.
 
Het boek heeft naar mijn gevoel een prachtige muzikale compositie. Hoofdthema is de ouderdom. De vergane glorie van ouder wordende mensen op weg naar de dood wordt zonder enige romantiek en tamelijk meedogenloos verbeeld door de vele oude krakkemikkige mensen met hun kwaaltjes en pijnen die zich realiseren dat ze niet lang meer hebben te leven. En dit hoofdthema komt telkens in net andere variaties en bewoordingen terug, zodat het langzamerhand zich in je gevoel gaat nestelen. Couperus verlevendigt dit donkere hoofdthema met motieven die we al van hem kennen: de hartstocht en passie in contrast met verstilling en harmonie, de vrijheidsdrang en nonconformisme in contrast met puriteinse en beperkende normen. De grote kracht van Couperus is naar mijn idee zijn vermogen om karakters tot leven te brengen. Hij plaatst zijn helden in een scene en cirkelt er als het ware omheen om met veel inlevingsvermogen en inzicht te beschrijven wat hij waarneemt; hoe ze eruit zien, hoe ze zich gedragen tot elkaar en wat hun gedachten zijn. En hij doet dat in tastende woorden en zinnen, zodat jezelf ook op die manier gaat kijken en voelen. Kortom: ik vond dit een verbijsterend goed boek en begin steeds meer te geloven dat Couperus eigenlijk onze grootste schrijver is.