In de passage du Pont-Neuf

Therese Raquin groeit samen op met haar neef Camille en wordt opgevoed door haar tante mevr. Raquin. Deze is redelijk bemiddeld en begint een fourniture zaak aan de passage du Pont- Neuf In Parijs. Therese en de ziekelijke, weke Camille trouwen - op voorspraak van mevr. Raquin - maar als Therese de viriele boersige Laurent ontmoet, begint ze een geheime relatie met hem vol heftige, ongeremde fysieke geneugten. Ze besluiten Camille uit de weg te ruimen en trouwen zelfs na een tijdje - mevr. Raquin vertrouwt hen volledig. Daarmee gaan ze hun ondergang tegemoet. Daarna rest er alleen nog haat, angst en wroeging in hun relatie, waar ze uiteindelijk aan ten onder gaan. Zoals Zola in zijn voorwoord schrijft, gaat het hier om een naturalistische roman waarin hij - zonder oordeel - mensen wil beschrijven die gedreven wordt door egocentrische, basale driften en niet door morele principes. De roman is zeer gecondenseerd in plaats en handeling en voelt ook koortsachtig aan. Een flink gedeelte van het boek beschrijft het ellendige samenzijn van Helene en Laurent vol haat, geschreeuw, angst en ruzie. Ze geven elkaar de schuld van de moord op Camille en leven in voortdurende angst Nog erger is dat mevr. Raquin - die geheel verlamd is en alleen nog haar ogen kan bewegen - weet dat ze de moordenaars zijn van haar zoon, maar daar niets aan kan doen en gedwongen is om als een soort totempaal al de ruzies en gesprekken van hen mee te maken. Goed beschouwd is dit boek behoorlijk gruwelijk en doen mensen uit hun platte vermeende eigenbelang elkaar de vreselijkste dingen aan en lijkt het zo nu en dan wel een psychiatrische verhandeling gezien de voortdurend hoog oplopende en wisselende emoties en de verklarende ingrepen van de schrijver. Juist deze voortdurende overspannenheid en door extreme angst en woede gevoede gedragingen gingen me op een zeker moment wat tegenstaan. Al met al vond ik het boek niet helemaal in balans, iets te gezwollen in zijn overspannen emoties, maar ervaar ik wel dat het verhaal zo sterk en indringend is dat het een soort van iconische waarde heeft; het beitelt zich vast in je geheugen. De passage du Pont- Neuf, donker, vochtig en muf met mistroostige winkeltjes, bestaat helaas niet meer anders zou ik er zeker eens langs gaan om de ellendige atmosfeer nog eens op te snuiven!