Boeiende verhalen van een duivelskunstenaar

In de door Joost Zwagerman samengestelde vuistdikke bloemlezingen “De Nederlandse en Vlaamse literatuur van 1880 in 250 verhalen” en “… in 60 lange verhalen” staan vijf verhalen van Simon Vestdijk (1898 – 1971). Biesheuvel, Bordewijk, Hermans en Vestdijk zijn de enigen van wie het maximum van vijf verhalen is geselecteerd door Zwagerman. Dit is niet de plek om al te diep in te gaan op de keuzes die Zwagerman heeft gemaakt, maar dat Vestdijk tot de beste Nederlandstalige verhalenschrijvers behoort dat wordt wel duidelijk bij het lezen van de twee bloemlezingen van Zwagerman. Reden genoeg dus om ook de andere verhalen van Vestdijk (weer) eens te lezen. Heeft hij meer dan vijf pareltjes geschreven? Voor alle duidelijkheid, de vijf door Zwagerman geselecteerde verhalen zijn: “De bruine vriend”, “Een, twee, drie, vier, vijf”, “De kluizenaar en de duivel”, “Gummivingers” en “De fantasia”. “Verzamelde Verhalen” bevat de 30 verhalen en novellen die Vestdijk bij zijn leven heeft gepubliceerd. Ze zijn geschreven tussen 1932 en 1958. In de oudste verhalen en novellen zijn invloeden van Edgar Allen Poe terug te vinden. Geen schande en iets wat we vaker terugzien bij Vestdijk, geïnspireerd door een hele uit de wereldliteratuur probeert hij of hij ook zo iets kan schrijven. Bekende voorbeelden in het oeuvre van Vestdijk zijn de invloed van James Joyce in “Meneer Visser’s Hellevaart” en Marcel Proust in de Anton Wachter cyclus. Net als bij de genoemde romans zijn ook de verhalen van Vestdijk allesbehalve pastiches, Vestdijks eigen stijl en thema’s domineren ook in de “Verzamelde Verhalen” van de lange vloeiende zinnen tot aan het ironisch spelen met het bovennatuurlijke. Het enige element dat nadrukkelijker aanwezig is in “Verzamelde Verhalen” dan in de romans is het magisch realistische, het fantastische. Naast de ‘vijf van Zwagerman’, die tot de betere verhalen van Vestdijk horen, zijn er nog genoeg verhalen die hetzelfde niveau halen. Er is maar één verhaal dat niet het hoge niveau van de andere verhalen haalt; “Deernis met de wegen”. Toevallig, of niet, ook het enige verhaal dat nooit door Vestdijk is opgenomen in een verhalenbundel. Voor de andere 29 verhalen geldt dat die iedere liefhebber van Vestdijk en/of liefhebber van korte verhalen keer op keer leesplezier geven.