informatief boek brengt de maatschappelijke ontwikkelingen via het dorp Jorwert tot leven

Met 49 herdrukken mag 'Hoe God verdween uit Jorwert' van Geert Mak met recht een klassieker (en succesnummer) genoemd worden. Hoewel oorspronkelijk verschenen in 1996 is deze biografie van een dorp op het Friese platteland en zijn bewoners geenszins gedateerd. De vijftigste druk is door uitgeverij Atlas Contact uitgebracht in een mooi verzorgde hardcover editie en wordt begeleid door een herzien en geactualiseerd nawoord. De vele foto's en illustraties geven de verhalen nog meer diepgang en maken de sfeer die beschreven wordt extra levendig. Het schilderij op de cover treft ook goed de ambiance van het dorp zoals dat in het boek wordt geschetst, ook al is het niet de kerk van Jorwert maar het 'gezicht op Bolsward' dat staat afgebeeld. Zoals ook in andere boeken van Geert Mak komt de geschiedenis tot leven middels de verhalen van de gewone mensen. In 'Hoe God verdween uit Jorwert' woont Mak enkele maanden in Jorwert. Via gesprekken met zijn nieuwe buren en dorpsgenoten schetst hij de ontwikkelingen en veranderingen in het dorp gedurende de 20e eeuw. Boerenbedrijven moderniseren, schakelen over op automatisering en groeien in schaal. Eenzelfde proces is er zichtbaar bij de middenstand. Beide ontwikkelingen hebben tot gevolg dat in een tijdsbestek van een aantal decennia de samenstelling en inrichting van de maatschappij ingrijpend verandert. Wie mee wil gaan, moet zich aanpassen aan de nieuwe eisen. Ook al is van tevoren niet te voorzien wat de consequenties zijn van bepaalde aanpassingen. Wat in eerste instantie voordelen biedt heeft naderhand grote gevolgen. Niets gebeurt zonder reden: met alle plaatselijke ontwikkelingen wordt ook een beeld geschetst van de maatschappelijke veranderingen in Nederland. Het dorp staat symbool voor een groter proces van maatschappelijke omwenteling. Door de ervaringen, ontboezemingen en anekdotes krijgen de grote veranderingen in het boerenbedrijf en ook abstracter klinkende begrippen als melkquotum, mestoverschot en varkenscyclus een menselijk gezicht. Uit het boek wordt duidelijk dat de tijd niet stilstaat. Wat het boek mijns inziens extra relevant maakt is dat de discussies van de laatste jaren over landbouwgrond, natuurbeleid, de veestapel, de grootte van het boerenbedrijf en de positie van de boer in de Nederlandse economie met dit boek van meer achtergrond en diepgang worden voorzien. 'Hoe God verdween uit Jorwert' maakt duidelijk dat deze discussies niet nieuw zijn. Want ook al is het ruim een kwart eeuw geleden dat Geert Mak dit boek schreef, uit de pagina's komt het beeld naar voren dat deze onderwerpen ook toen al relevant en actueel waren. Niet alleen bij de bevolking, maar ook bij de beleidsmakers. Dat er sindsdien nog weinig concrete stappen zijn gezet maakt het in het licht van de huidige ontwikkelingen ook wel wrang. Al met al is 'Hoe God verdween uit Jorwert' een zeer lezenswaardig en informatief boek dat dankzij de levendige en beeldende schrijfstijl van Geert Mak voortdurend boeit en mensen en de geschiedenis dichterbij brengt.